(KTSG) - Tham gia sớm đồng nghĩa với việc phải chấp nhận nhiều rủi ro hơn, nhưng đầu tư vào mạng 6G không đơn thuần là một bước tiến về viễn thông, mà là lựa chọn chiến lược nhằm giành vị thế trong cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI).
- Cơn sốt AI gợi nhớ sự bùng nổ và sụp đổ của cổ phiếu ngành viễn thông
- Đề xuất quy định sở hữu trong kinh doanh dịch vụ viễn thông
“Dù việc triển khai sớm mạng 6G ở giai đoạn đầu có thể tốn kém hơn so với việc chờ đợi công nghệ rẻ đi và ít rủi ro hơn (như cách làm với 4G, 5G trước đây), nhưng đây là lựa chọn cần thiết nếu Việt Nam muốn đi trước về AI và tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam lớn mạnh thành những thế lực công nghệ toàn cầu”, ông Thiều Phương Nam, Tổng giám đốc Qualcomm Việt Nam, Lào, Campuchia nói với phóng viên Tạp chí Kinh tế Sài Gòn.
Hồi đầu tháng 3-2026, tại triển lãm Mobile World Congress (MWC) Barcelona, Qualcomm - ông lớn bán dẫn và công nghệ không dây của Mỹ - đã chính thức công bố Liên minh 6G toàn cầu với hơn 50 đối tác hàng đầu thế giới, bao gồm Google, Meta, Microsoft, Samsung, Ericsson, Nokia, T-Mobile... Trong danh sách dài ấy có ba cái tên Việt Nam gồm Viettel, FPT và VNG.
Sự tham gia này cùng với các chính sách đang được đẩy mạnh cho thấy Việt Nam đang đặt cược vào việc triển khai mạng 6G không chỉ như một công nghệ đơn thuần. Trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung về công nghệ chiến lược ngày càng khốc liệt, việc Việt Nam đặt cược sớm vào 6G là một ván bài quan trọng để đổi lấy vị thế dài hạn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Vì sao mạng 6G lại quan trọng đến vậy?
Để hiểu rõ tham vọng này, cần quay lại bản chất của các thế hệ mạng. 4G tập trung vào kết nối di động cơ bản, giúp bùng nổ điện thoại thông minh và ứng dụng. 5G nhấn mạnh tốc độ cao, độ trễ thấp và khả năng kết nối hàng triệu thiết bị IoT. 6G được xây dựng trên ba trụ cột chính gồm kết nối (connectivity), tính toán (computing) và cảm biến (sensing). Trong đó, tính năng cảm biến đóng vai trò quan trọng, cho phép mạng không chỉ truyền dữ liệu mà còn “nhìn thấy”, “cảm nhận” và “tương tác” với môi trường thực tế. Đây là nền tảng cho xe tự lái hoàn toàn, bản sao số hóa (digital twin) của thành phố, hay hệ sinh thái AI tại biên (Edge AI)...
Mạng 6G được xây dựng trên ba trụ cột chính gồm kết nối (connectivity), tính toán (computing) và cảm biến (sensing). Trong đó, tính năng cảm biến đóng vai trò quan trọng, cho phép mạng không chỉ truyền dữ liệu mà còn “nhìn thấy”, “cảm nhận” và “tương tác” với môi trường thực tế. Đây là nền tảng cho xe tự lái hoàn toàn, bản sao số hóa (digital twin) của thành phố, hay hệ sinh thái AI tại biên (Edge AI)...
“Nhiệm vụ chính của 6G là trở thành hạ tầng để triển khai AI. Nếu muốn đi đầu về AI, chúng ta phải sớm có hạ tầng 6G”, ông Thiều Phương Nam giải thích.
Ông ST Liew, Phó chủ tịch Qualcomm, nói trong cuộc gặp gỡ báo chí Việt Nam ngày 9-4-2026: “Thật khó để diễn tả hết quy mô của cơ hội này, nhưng bức tranh hiện nay đang trở nên vô cùng sôi động. Qualcomm nhận thấy ngày càng có nhiều người chơi mới, nhiều doanh nghiệp đang tìm cách tham gia, chuyển đổi mô hình kinh doanh và đây chính là thời điểm phù hợp để hành động. 6G cũng đang ở phía trước và công nghệ này sẽ mang tính “AI-centric” (lấy AI làm trung tâm) rất rõ nét. Cần bắt đầu chú ý đến nó ngay từ bây giờ, bởi đây sẽ là một bước chuyển rất khác so với các thế hệ công nghệ trước”.
Điều này mở ra cơ hội cho rất nhiều doanh nghiệp, startup, cũng như những nhân lực chất lượng cao không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn cầu, có thể tham gia và định hình lại thị trường.
“Nếu bạn thực sự tin vào cuộc cách mạng AI, 6G là tất yếu”, CEO Qualcomm Cristiano Amon cũng tuyên bố tại triển lãm Mobile World Congress (MWC) Barcelona hồi tháng 3, theo Furtune tường thuật.
Chiến lược “đi sớm” và thay đổi tư duy đầu tư
Theo lãnh đạo Qualcomm, 2026 là năm quan trọng của 6G khi công ty bắt đầu đẩy mạnh hợp tác với các đối tác toàn cầu để chuẩn bị cho thế hệ kết nối mới. Để các ứng dụng AI thâm nhập vào mọi ngành nghề và đời sống, sự hiện diện của 6G là bắt buộc. Qualcomm đặt mục tiêu bắt đầu triển khai 6G thương mại trên toàn cầu vào năm 2029, đồng nghĩa với việc các công nghệ chipset, thiết bị và hạ tầng phải sẵn sàng từ năm 2028.
“Chúng tôi rất vui vì tầm nhìn của Chính phủ Việt Nam cũng muốn đi đầu trong việc triển khai 6G. Qualcomm sẽ làm việc chặt chẽ với hệ sinh thái di động Việt Nam để chuẩn bị cho việc ra mắt 6G tại Việt Nam vào năm 2029”, ông Thiều Phương Nam cho biết.
Chiến lược hợp tác chặt chẽ với hệ sinh thái địa phương của doanh nghiệp công nghệ Mỹ này phù hợp với tầm nhìn đi đầu của Việt Nam. Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 22-12-2024 đã xác định rõ 6G là một trong những công nghệ chiến lược cần làm chủ đến năm 2030, nằm trong khuôn khổ đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết nhấn mạnh việc xây dựng hạ tầng số siêu băng rộng, hiện đại, sánh ngang các nước tiên tiến, đồng thời dần làm chủ các công nghệ cốt lõi như AI, IoT, dữ liệu lớn, bán dẫn, lượng tử và viễn thông 5G/6G.
Cụ thể hơn, TPHCM - đầu tàu kinh tế của cả nước - cũng ban hành Kế hoạch 97/KH-UBND ngày 16-3-2026 để triển khai Nghị quyết 57. Theo đó, năm 2026 thành phố đặt mục tiêu phủ sóng 5G đạt 95% dân số và sẵn sàng thử nghiệm mạng 6G tại một số khu vực. Ban Chỉ đạo quốc gia về 6G được thành lập từ năm 2022 và đang phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ, doanh nghiệp và các viện nghiên cứu.
Việc ba doanh nghiệp Việt Nam tham gia liên minh Qualcomm là bước đi chiến lược quan trọng. Viettel đang tận dụng nền tảng 5G Open RAN thành công để chuyển sang 6G. Tại MWC 2026, Viettel ký các thỏa thuận chiến lược với Qualcomm, Intel, AMD và ID Quantique, nhắm đến thử nghiệm hệ thống tiền thương mại năm 2028 và thương mại hóa sản phẩm sản xuất tại Việt Nam từ năm 2029.
“Chúng tôi đang mở rộng sang nghiên cứu phát triển 6G, chia sẻ tầm nhìn về hệ sinh thái kết nối thông minh, tự động và lấy AI làm trung tâm, hướng tới thúc đẩy các công nghệ nền tảng của 6G - từ kiến trúc mạng thế hệ mới đến hệ sinh thái thiết bị thông minh”, ông Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Viettel, khẳng định trong bản thông cáo chính thức cùng Qualcomm tại MWC.
Ông Trương Gia Bình, Chủ tịch FPT Corporation, cho biết việc tham gia sẽ củng cố năng lực của FPT trong việc chuyển hóa công nghệ tiên tiến thành tác động thực tiễn cho khách hàng trên nhiều ngành và nhiều châu lục, từ di chuyển thông minh, UAV tự hành, sản xuất thông minh đến kỹ thuật số tiên tiến.
Trong khi đó, VNG đóng góp hệ sinh thái tác nhân AI (AI agents) phục vụ hàng trăm triệu người dùng khu vực. “Biên giới tiếp theo của AI không chỉ là năng lực tính toán mà là sự kết hợp giữa tính toán và kết nối. VNG đang xây dựng các tác nhân AI cho hàng trăm triệu người dùng tại Việt Nam và Đông Nam Á và 6G chính là hạ tầng sẽ biến tầm nhìn đó thành hiện thực”, ông Lê Hồng Minh, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch VNG chia sẻ trong bản thông cáo chính thức cùng Qualcomm tại MWC.
Sự tham gia của ba tập đoàn này được xem là bước chuyển quan trọng, giúp Việt Nam chuyển từ vị thế “người dùng” sang “người kiến tạo” trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.
“Với kế hoạch thử nghiệm 6G vào năm 2028 và dự kiến thương mại hóa từ năm 2029, Việt Nam có tiềm năng vươn lên vị trí tiên phong trong việc triển khai 6G trên toàn cầu”, lãnh đạo Qualcomm nhận định.
Cuộc đua toàn cầu và thách thức phía trước
Thực tế, cuộc đua 6G không đơn thuần là chạy đua về tốc độ kết nối, mà chính là cuộc chiến quyết định quyền kiểm soát hạ tầng AI toàn cầu. Cả Trung Quốc lẫn Mỹ đều đang đẩy mạnh đầu tư mạnh mẽ nhằm tạo lợi thế và thống trị công nghệ then chốt này.
Ông Thiều Phương Nam cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức lớn mà Việt Nam phải vượt qua nếu quyết tâm đi đầu trong hành trình triển khai 6G và hệ sinh thái AI. Khó khăn trực tiếp và cấp bách nhất chính là tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực chất lượng cao. Ông thừa nhận Qualcomm hiện đang trong tình trạng “tuyển không kịp” nhân sự cho các trung tâm nghiên cứu tại Việt Nam, khi nhu cầu về kỹ sư trình độ cao - đặc biệt trong lĩnh vực AI, trọng tâm của 6G - tăng vọt, dẫn đến cạnh tranh gay gắt. Dù vậy, Việt Nam có ưu thế nhất định khi sở hữu thế hệ học sinh có thế mạnh về toán và các môn logic phù hợp với đòi hỏi của nhân sự trong lĩnh vực này.
Bên cạnh đó, việc chọn tham gia từ giai đoạn sớm cũng đòi hỏi chấp nhận chi phí đầu tư ban đầu cao hơn cùng những rủi ro công nghệ lớn. Ông Nam phân tích rằng nếu triển khai muộn hơn, như kinh nghiệm từ 4G và 5G, công nghệ sẽ đã “chín” hơn, rủi ro thấp hơn và giá thành thiết bị rẻ hơn.
Ngoài ra, áp lực xây dựng hạ tầng đồng bộ từ chipset, thiết bị đầu cuối đến trung tâm dữ liệu cũng rất lớn để đảm bảo các tác vụ suy luận AI có thể diễn ra hiệu quả ngay tại biên mạng.
Dù vậy, ông Nam vẫn tin tưởng rằng đây chính là “cơ hội của thế hệ”. “Việt Nam đang nằm ở giao điểm mang tính bước ngoặt của quá trình phát triển công nghê và công nghiệp”, vị lãnh đạo Qualcomm Việt Nam, Lào, Campuchia nói.
