Chủ Nhật, 17/10/2021, 12:36
26 C
Ho Chi Minh City

Đặt báo in

Thông tin quảng cáo

Thông tin quảng cáo

Từ đồng bằng sông Mississipi nhìn về ĐBSCL

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Từ đồng bằng sông Mississipi nhìn về ĐBSCL

TS. Trần Triết (*)

Từ đồng bằng sông Mississipi nhìn về ĐBSCL
Đồng bằng sông Mississipi nhìn từ ảnh vệ tinh, trông như một bộ xương khô do không còn được phù sa bồi đắp hàng năm (Nguồn: NASA)

(TBKTSG Online) – Theo kết quả nghiên cứu gần đây của một nhóm các nhà khoa học của trường Louisiana State University, đồng bằng sông Mississipi (Mỹ) có thể sẽ chìm dưới biển vào năm 2100 vì đã không còn nhận được lượng phù sa cần thiết để duy trì cấu trúc của nó cùng với việc mực nước biển dâng cao do biến đổi khí hậu. Từ câu chuyện này, thử nhìn về đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) của Việt Nam.

Một đồng bằng đang biến mất

Sông Mississipi có chiều dài 3.700 km với diện tích lưu vực gần 3 triệu km2. Trong 100 năm gần đây đã có khoảng 40.000 đập thủy điện, công trình thủy lợi lớn nhỏ được xây dựng trên dòng chính và các phụ lưu. Các công trình này đã giữ lại hơn 70% lượng phù sa của hệ thống sông Mississipi. Phần lớn lượng phù sa còn lại bị đưa ra xa ngoài biển không thể bồi đắp cho đồng bằng bởi hệ thống hơn 2.000 km bờ kè, luồng lạch của các công trình giao thông thủy.

Vì không còn được bồi đắp phù sa hằng năm nên đồng bằng sông Mississipi đang trở nên thoái hóa nhanh chóng. Theo tính toán của Cục Địa chất Mỹ, trong giai đoạn 1965 – 1995 đồng bằng sông Mississipi bị lún xuống với tốc độ 8 – 12 mm hằngng năm, so với tốc độ lún trung bình 1 – 5 mm giai đoạn 5000 năm trước. Đồng bằng cũng đang mất đi một diện tích khoảng 100 km2 hằng năm do xói lở.

Nhìn từ ảnh vệ tinh, đồng bằng sông Mississipi trông như một bộ xương khô do phù sa không còn bồi đắp thường xuyên. Hiện nay nhiều nơi ở đồng bằng cao độ mặt đất đã thấp hơn mực nước biển. Đầu thế kỷ 20, đồng bằng sông Mississipi vẫn còn là nơi sản xuất một lượng lớn nông phẩm như bông vải, mía đường, lúa gạo. Ngày nay sản xuất nông nghiệp chỉ còn chiếm phần nhỏ trong tổng thu nhập ở khu vực đồng bằng.

… Và nhìn về ĐBSCL

Những gì đang xảy ra ở đồng bằng sông Mississipi có thể giúp ta dự đoán những gì sẽ diễn ra cho ĐBSCL một khi có thêm nhiều công trình thủy điện, tưới tiêu, giao thông thủy được xậy dựng trên thượng nguồn. Các công trình đập thủy điện trên dòng chính và các phụ lưu lớn có ảnh hưởng đặc biệt quan trọng đến vùng đồng bằng là vựa lúa lớn nhất của Việt Nam hiện nay.

Mặc dù có chiều dài dài hơn, sông Mê Kông có diện tích lưu vực nhỏ hơn rất nhiều so với sông Mississipi (Mê Kông 800.000 km2, Missisisspi 3 triệu km2). Có lẽ không cần có quá nhiều đập thủy điện trên thượng nguồn để làm kiệt quệ lượng phù sa đến được đồng bằng sông Cửu Long.

Toàn bộ lưu vực sông Mississipi nằm trong nước Mỹ trong khi sông Mê Kông chảy qua 6 nước với nhiều chế độ chính trị, điều kiện kinh tế – xã hội khác nhau. Làm sao điều hòa lợi ích thương nguồn – hạ nguồn? Chỉ riêng trên dòng chính sông Mê Kông khu vực Lào và Campuchia, hiện có 12 đập thủy điện đang được đề xuất xây dựng. Trong số đó, đập Xayaburi sẽ được Lào xây dựng trước tiên.

Đất đói phù sa, sụt lún, xói lở, nước biển dâng, xâm nhập mặn, thủy chế thay đổi khó lường, hai mươi triệu cư dân đồng bằng sông Cửu Long xem ra đang hướng về một tương lai đầy thử thách. Trên bình diện quốc gia, có lẽ cũng nên bắt đầu tính toán xem sẽ trồng lúa ở đâu và bằng cách nào để nuôi dân cả nước một khi đất đồng bằng không còn sản xuất được nữa.

_________________________________________________________________

(*) Tiến sĩ Trần Triết hiện đang công tác tại Đại học Khoa học Tự nhiên TPHCM

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Có thể bạn quan tâm

Tin mới