Vệ tinh của Trung Quốc liệu có làm phương Tây e ngại?

Vệ tinh của Trung Quốc liệu có làm phương Tây e ngại?

Ricky Hồ

(TBKTSG Online) - Với 55 vệ tinh trong toàn hệ thống, hệ thống vệ tinh định vị toàn cầu Bắc Đẩu (BDS) của Trung Quốc đã vượt qua các hệ thống lớn của Mỹ, Nga và EU. Chắc chắn, Mỹ và đồng minh sẽ xem đây là thách thức với an ninh quốc gia.

Vệ tinh thứ 55 thuộc thế hệ BDS3 được phóng lên vũ trụ hôm 23-6-2020 tại Trung tâm Phóng vệ tinh Tây Xương ở tỉnh Tứ Xuyên - Ảnh: Tân Hoa Xã

Số liệu của Nikkei Asian Review cho thấy chỉ trong riêng năm 2018, Trung Quốc đã phóng tổng cộng 18 vệ tinh. Cho đến cuối tháng 6-2019, hệ thống Bắc Đẩu có 35 chiếc.

Trong buổi lễ khánh thành hôm nay, đài CGTN tuyên bố BDS có tổng cộng 55 chiếc. Trong khi đó, ngành khoa học và công nghệ vệ tinh các nước không tiến triển mấy trong hơn năm qua: GPS của Mỹ có 31 chiếc, Glonass của Nga có 24 chiếc, Galileo của EU có 22 chiếc, Ấn Độ có 6 chiếc và Nhật Bản 4 chiếc.

Các nhà phân tích Mỹ đoán rằng, từ năm 1994 đến 2020, Bắc Kinh phải chi khoảng 10,6 tỉ đô la cho hệ thống định vị của mình. Trong giai đoạn 3 của chương trình, năm 2020 Trung Quốc đưa lên không gian khoảng 10 vệ tinh lớn, có độ chính xác cao hơn các vệ tinh trước đây.

Ở mọi nơi, trong mọi ngành

Mô hình hệ thống định vị vệ tinh Bắc Đẩu tại một triển lãm ở Hồ Nam, Trung Quốc tháng 4-2019 - Ảnh: Reuters.

Mỹ từng thống lĩnh hệ thống định vị toàn cầu bằng vệ tinh. Trung Quốc bắt đầu công nghệ này muộn hơn nhưng phát triển với tốc độ chóng mặt.

Ở 130 trong số 195 quốc gia, các vệ tinh Bắc Đẩu được nhìn thấy thường xuyên hơn các vệ tinh GPS. Trung Quốc cũng dùng chương trình “nhất đới nhất lộ” để quảng bá cho Bắc Đẩu vì các vệ tinh thuộc hệ thống này quan sát thấy trên không gian của hơn 100 trên 170 nước đã ký kết các hợp tác “nhất đới nhất lộ”Ở châu Á, quân đội Pakistan đang sử dụng các vệ tinh Bắc Đẩu.

Theo Cơ quan quản lý hệ thống vệ tinh định vị toàn cầu của châu Âu, thị trường thiết bị và dịch vụ định vị vệ tinh đến năm 2020 có giá trị lên đến gần 200 tỉ đô la. Smartphone và hệ thống định vị trên xe hơi, nhất là dòng tự lái, được chấp cánh bởi những tiến bộ vượt bậc của công nghệ định vị vệ tinh.

Ở châu Phi, Tunisia thử nghiệm máy kéo không người lái làm việc trên hệ thống định vị Bắc Đẩu. Các vệ tinh thuộc hệ thống Bắc Đẩu bay trên không gian lãnh thổ Nhật Bản, Mỹ và châu Âu ngày càng nhiều. Trừ lãnh thổ Mỹ và Brazil, số lượng vệ tinh Bắc Đẩu luôn lấn át sự hiện diện của GPS. Tại London và New York, có thể quan sát thấy 10 vệ tinh của Trung Quốc, ít hơn ở châu Á.

Tại các thành phố châu Âu và châu Mỹ trong những giờ cố định, số vệ tinh Bắc Đẩu được nhìn thấy luôn nhiều hơn. Trên lãnh thổ Nhật Bản, ngoài 4 chiếc của Nhật Bản, người ta còn thấy sự xuất hiện của 10 vệ tinh GPS, trong lúc đó có tới 20 chiếc Bắc Đẩu.

Qualcomm là hãng đầu tiên cung cấp chip cho dòng smartphone tương thích với công nghệ Bắc Đẩu. Trừ Apple, các hãng sản xuất smartphone Mỹ đều xài chip của Qualcomm. Riêng hãng STMicroelectronics của Thụy Sỹ sử dụng hệ thống Bắc Đẩu cho chất bán dẫn trong xe từ năm 2015.

“Chúng tôi cần tương thích với công nghệ định vị vệ tinh trên toàn thế giới với chỉ một loại bán dẫn duy nhất”, Yuji Motohashi, người đứng đầu bộ phận sản phẩm số của STMicroelectornics ở Nhật Bản, phát biểu. Đối với các công ty có tham vọng toàn cầu, chế tạo sản phẩm tương thích với Bắc Đẩu là chuyện cần thiết.

Lo ngại

Sự phổ biến ngày càng tăng của Bắc Đẩu trên toàn thế giới làm giới chức phụ trách an ninh quốc gia của Mỹ lo ngại.

Không giống như GPS là chỉ có thể gửi tín hiệu và không thể định vị được địa điểm nhận tín hiệu, hệ thống vệ tinh Bắc Đẩu tương tác hai chiều. Có nghĩa là, khi sử dụng định vị Bắc Đẩu trên xe hơi, thông tin về vị trí của chiếc xe trên lý thuyết có thể được truyền trở lại vệ tinh và mọi động thái của chiếc xe đều bị theo dõi.

Ngoài ra, giới chuyên gia tin rằng hệ thống của Trung Quốc có thể gây ra nhiễu loạn đối với các hệ thống khác và tất cả điều này có thể được sử dụng trong các cuộc tấn công mạng.

Điều Mỹ và đồng minh càng lo ngại hơn khi Bắc Đẩu và Glonass ký thỏa thuận hợp tác vào năm 2019. Với số lượng vệ tinh vượt trội và công nghệ ngày càng hiện đại, cả hai hệ thống đang là nỗi lo của các nhà khoa học không gian và công nghệ chính xác và các chính trị gia Mỹ và phương Tây.

Còn trong bối cảnh Mỹ e ngại và cấm cản các hãng đại công nghệ Trung Quốc, một hệ thống Bắc Đẩu hoàn chỉnh có thể làm lệnh cấm của Mỹ và phương Tây mạnh hơn và lan sang nhiều lĩnh vực – Business Times nhận định.