(KTSG Online) - Năm 2025, thị trường xe máy Việt Nam lần đầu vượt mốc 3,4 triệu chiếc – mức cao nhất trong lịch sử. Nhưng phía sau kỷ lục về quy mô là một bức tranh phân hóa rõ rệt: doanh số xe xăng bắt đầu suy giảm, trong khi xe máy điện tăng trưởng nhanh, mở ra giai đoạn chuyển tiếp thận trọng của ngành công nghiệp hai bánh.
- Điện hóa xe máy: đừng để nóng vội ‘đốt cháy’ lộ trình
- Xe máy điện Honda UC3 về Việt Nam, sạc đầy chạy được đến 120 km
Xe xăng chạm ngưỡng bão hòa
Suốt nhiều thập niên, xe máy động cơ đốt trong gần như không có đối thủ tại Việt Nam. Tuy nhiên, diễn biến năm 2025 cho thấy phân khúc này đã không còn giữ được đà tăng trưởng quen thuộc.
Quí 4, giai đoạn thường được xem là mùa bán hàng sôi động nhất, lại ghi nhận doanh số của các thành viên Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) giảm 6,8% so với cùng kỳ năm trước, chỉ đạt hơn 709.000 xe.
Tính chung cả năm, năm doanh nghiệp chi phối thị trường xe xăng gồm Honda, Yamaha, Piaggio, Suzuki và SYM tiêu thụ khoảng 2,615 triệu xe, giảm 1,5% so với năm 2024. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy thị trường truyền thống đã bước vào giai đoạn bão hòa.
Diễn biến trên cho thấy lượng xe xăng tiêu thụ đã đạt đỉnh vào năm 2022, sau đó suy giảm và không thể phục hồi về mức cũ. Sự phục hồi nhẹ năm 2024 chỉ mang tính tạm thời, trước khi quay lại xu hướng giảm trong năm 2025.
Trong bức tranh chung đó, Honda tiếp tục là "ngoại lệ lớn nhất". Hãng đạt hơn 2,245 triệu xe, tăng 4,6% và chiếm gần 86% doanh số toàn khối VAMM. Mạng lưới đại lý rộng khắp cùng danh mục sản phẩm đa dạng giúp Honda giữ vị thế thống trị gần như tuyệt đối.
Ngược lại, các đối thủ còn lại đều suy yếu rõ rệt. Dữ liệu của chuyên trang xe máy toàn cầu Motorcycles Data cho thấy Yamaha giảm tới 17,3% lượng bán hàng; Piaggio, Suzuki và SYM tiếp tục thu hẹp quy mô. Thị trường xe xăng vì thế ngày càng bị dồn về một thương hiệu duy nhất, một cấu trúc thiếu cân bằng và tiềm ẩn rủi ro dài hạn.
Quan trọng hơn, ngay cả Honda cũng không còn tăng trưởng nhờ mở rộng tổng cầu, mà chủ yếu do giành thêm thị phần từ các đối thủ. Nhu cầu ở phân khúc xe tay ga cao cấp, mảng sinh lời nhất, bắt đầu chững lại. Nhóm khách hàng trẻ dần quan tâm hơn đến các phương tiện tiết kiệm, thân thiện môi trường. Chi phí xăng dầu, bảo dưỡng cùng các tiêu chuẩn khí thải ngày càng khắt khe khiến quyết định mua xe xăng mới trở nên thận trọng hơn.
Ở góc độ chính sách, các đô thị lớn như Hà Nội và TPHCM đã khởi động thảo luận về lộ trình hình thành vùng phát thải thấp (Low Emission Zone - LEZ). Dù còn ở bước chuẩn bị, những động thái này phát đi thông điệp rõ ràng rằng không gian phát triển cho xe động cơ đốt trong sẽ dần bị thu hẹp.
Nghịch lý lớn của năm 2025 nằm ở chỗ: tổng dung lượng thị trường tăng gần 15%, nhưng xe xăng lại giảm. Phần tăng trưởng mới, hơn 400.000 xe, gần như đến từ xe máy điện.
Xe điện tăng trưởng nhanh, nhưng bức tranh không chỉ có một màu
Nếu cách đây vài năm, xe máy điện còn bị xem là phân khúc ngách thì năm 2025 đã chứng kiến sự mở rộng mạnh mẽ của thị trường này. Theo Motorcycles Data, Việt Nam đã vươn lên trở thành thị trường xe hai bánh điện lớn thứ ba thế giới, sau Trung Quốc và Ấn Độ.
Lượng xe điện tiêu thụ tăng đột biến có đóng góp lớn từ VinFast, thương hiệu nội địa công bố tiêu thụ 406.453 xe trong năm 2025, tăng 473% so với năm trước. Kết quả này giúp VinFast vượt Yamaha để trở thành thương hiệu có lượng bán ra lớn thứ hai thị trường.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận thận trọng hơn về con số này. Một phần đáng kể sản lượng xe điện của VinFast được hấp thụ qua hệ sinh thái dịch vụ vận chuyển Xanh SM Bike. Do đó, theo giới phân tích, mức tăng trưởng của hãng chưa hoàn toàn phản ánh nhu cầu thuần túy từ người tiêu dùng cá nhân. Bức tranh thị trường xe điện vì thế vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng về độ bền vững.
Dù vậy, sự đi lên của xe điện không chỉ phụ thuộc vào một thương hiệu. Nhiều doanh nghiệp khác cũng ghi nhận tăng trưởng rất tích cực. Theo Motorcycles Data, hãng OEM Trung Quốc Yadea tăng 61,6%, trong khi các nhà sản xuất trong nước như Pega tăng 60% và Dibao tăng tới 75%, lần lượt xếp ở vị trí thứ tư, thứ năm và thứ sáu trên thị trường. Trên thị trường có hàng chục thương hiệu xe máy điện, chủ yếu của Việt Nam và Trung Quốc.
Sự mở rộng của nhóm doanh nghiệp này cho thấy thị trường xe điện đang dần hình thành một cấu trúc đa dạng hơn, với nhiều lựa chọn từ phân khúc giá rẻ cho học sinh - sinh viên đến các dòng xe chuyên dụng cho giao hàng và dịch vụ.
Một yếu tố quan trọng hỗ trợ đà tăng trưởng là hạ tầng năng lượng. Mô hình pin tháo rời và đổi pin giúp giải tỏa phần nào lo ngại về thời gian sạc và phạm vi di chuyển, rào cản tâm lý lớn nhất của người dùng. Tuy nhiên, việc phát triển hạ tầng vẫn là bài toán dài hạn, đòi hỏi đầu tư lớn và sự tham gia đồng bộ của nhiều doanh nghiệp, chứ không thể chỉ dựa vào một vài tên tuổi tiên phong.
Ở chiều ngược lại, thói quen tiêu dùng đang thay đổi. Nhóm khách hàng trẻ ưu tiên chi phí vận hành thấp, tính kết nối thông minh và yếu tố "xanh". Nhưng với phần đông người dùng phổ thông, xe điện vẫn là lựa chọn cần cân nhắc, chưa thể thay thế hoàn toàn tâm lý chuộng sự ổn định và tiện lợi của xe xăng.
Ngã rẽ chậm nhưng khó đảo ngược
Kỷ lục hơn 3,4 triệu xe trong năm 2025 cho thấy nhu cầu di chuyển cá nhân tại Việt Nam vẫn rất lớn và xe máy tiếp tục là phương tiện xương sống. Nhưng điều đang thay đổi là cấu trúc của nhu cầu ấy.
Trước đây, người mua xe quan tâm nhiều đến thương hiệu, dung tích xi-lanh, mức tiêu hao nhiên liệu. Giờ đây, các tiêu chí mới dần xuất hiện: quãng đường mỗi lần sạc, chi phí sử dụng, khả năng kết nối và hệ sinh thái dịch vụ. Cuộc cạnh tranh không còn đơn thuần giữa các mẫu xe, mà giữa các nền tảng công nghệ.
Năm 2026 được dự báo là giai đoạn bản lề. Một số địa phương dự kiến thí điểm khu vực phát thải thấp, tạo thêm áp lực chính sách lên phương tiện động cơ đốt trong. Trong bối cảnh đó, những doanh nghiệp sở hữu hạ tầng sạc - đổi pin và chuỗi dịch vụ hoàn chỉnh sẽ có lợi thế rõ rệt.
VinFast hiện tạm dẫn đầu nhờ hệ sinh thái khép kín. Ngược lại, các hãng truyền thống như Honda, Yamaha mới ở giai đoạn khởi động chiến lược điện hóa. Honda đã lên kế hoạch tung thêm mẫu xe điện mới và nghiên cứu tham gia hạ tầng năng lượng, nhưng quá trình chuyển đổi của các "ông lớn" chắc chắn cần nhiều thời gian.
Dù vậy, kịch bản chuyển đổi hoàn toàn sang xe điện khó có thể diễn ra trong ngắn hạn. Việt Nam vẫn còn hơn 60 triệu xe máy xăng đang lưu hành; hàng triệu lao động trong hệ thống đại lý, sửa chữa, phụ tùng vẫn phụ thuộc vào thị trường truyền thống. Mọi thay đổi vì thế cần lộ trình hợp lý, tránh gây xáo trộn đột ngột.
Các chuyên gia cho rằng chính sách sắp tới cần tập trung vào ba trụ cột: khuyến khích kinh tế để người dân tự nguyện chuyển đổi; phát triển hạ tầng sạc - đổi pin đồng bộ; và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn về an toàn, thu hồi - tái chế pin nhằm bảo đảm phát triển bền vững.
Năm 2025 có thể sẽ được nhắc đến như một cột mốc đặc biệt của ngành xe máy Việt Nam: thời điểm thị trường đạt đỉnh về quy mô nhưng bắt đầu bước vào giai đoạn chuyển tiếp. Từ đây, cuộc chơi của ngành hai bánh sẽ không còn chỉ xoay quanh động cơ xăng, mà mở rộng sang những lựa chọn năng lượng mới.
Thị trường đang sang trang, nhưng đó sẽ là một quá trình chuyển dịch thận trọng, từng bước, hơn là một cuộc thay thế đột ngột.
