WTO: Khôi phục đàm phán thương mại nhưng chia rẽ vẫn còn
Phương Huỳnh
 |
| Nông dân Ấn Độ biểu tình phản đối tự do thương mại đối với sản phẩm nông nghiệp tại thủ đô New Delhi hôm qua 4-9. Ảnh AFP |
(TBKTSG Online) - Các bộ trưởng thương mại hôm qua (4-9) nói rằng họ sẽ khôi phục cuộc đàm phán về hiệp định tự do thương mại toàn cầu đang bị đình trệ cho dù các nước đang phát triển và Mỹ vẫn còn cách xa nhau ở nhiều vấn đề then chốt.
Sau hai ngày hội họp ở thủ đô Ấn Độ bàn việc làm sao tái khởi động vào năm tới các cuộc thương lượng được biết đến như là Vòng đàm phán Doha, các bộ trưởng thương mại nói rằng họ cam kết sẽ đạt được một thỏa thuận trong năm 2010. Nhưng các bình luận của họ hàm ý rằng rất ít người chịu nhượng bộ.
Cuộc khủng hoảng kinh tế, mà nhiều nhà phân tích cho là nguyên nhân dẫn đến sự tăng cường sự bảo hộ nền công nghiệp trong nước trên khắp thế giới hiện nay, đã ảnh hưởng ngầm đến cuộc họp này. Trong khi tất cả đại biểu đều thừa nhận cuộc khủng hoảng làm cho việc đạt được một hiệp định thương mại tự do trở nên cấp bách hơn, một vài người cho rằng giờ đây thật khó để thực thi một hiệp định như vậy ở trong nước vì các nhà lãnh đạo chính trị đang hết sức lo bảo hộ các doanh nghiệp và nông dân.
Hiệp định mới về thương mại tự do toàn cầu sẽ đòi hỏi các nước giàu mở rộng thị trường cho sản phẩm nông nghiệp và cắt giảm trợ cấp cho sản xuất nông nghiệp. Bù lại, các nước đang phát triển giàu có, như Ấn Độ hay Brazil, phải giảm bớt thuế nhập khẩu hàng công nghiệp Những người ủng hộ toàn cầu hóa cho rằng hiệp định sẽ giúp đưa các nước nghèo hơn ra khỏi nghèo đói nhờ gia tăng thương mại toàn cầu.
Tuy nhiên các cuộc đàm phán để tiến tới một hiệp định thương mại tự do toàn cầu đã đổ vỡ vào tháng 7-2008 sau gần bảy năm thương lượng, khởi sự từ hội nghị Doha (Qatar) năm 2001. Nhiều nhà phân tích và một số bộ trưởng đã đổ lỗi rằng sự thất bại này là do Ấn Độ và Mỹ phản đối nhau.
Ông Anand Sharma, tân Bộ trưởng Bộ Thương mại Ấn Độ, người chủ trì cuộc họp hai ngày vừa qua, nói rằng các quan chức và các nhà đàm phán sẽ bắt đầu một hội nghị mới tại trụ sở chính của Tổ chức Thương mại Thế giới WTO tại Geneva (Thụy Sĩ) vào ngày 14-9 sắp tới để chuẩn bị nghị trình đàm phán trong thời gian còn lại của năm nay. “Chúng tôi đã đạt được thỏa thuận về việc tăng cường đàm phán. Đã có bước đột phá trong cuộc gặp hôm nay”, ông Sharma nói.
 |
| Bộ trưởng Thiương mại Ấn Độ Anand Sharma cho rằng đã có bước đột phá nhằm khai thông vòng đàm phán Doha. Ảnh IBT |
Khi cuộc họp kết thúc tối hôm qua thứ sáu 4-9, đã có rất ít sự nhân nhượng trong lập trường của các nước đang phát triển giàu có như Brazil và Ấn Độ hay Mỹ. Chính phủ Mỹ của ông Obama thì đang đối mặt với những khó khăn trong việc đưa các cam kết thương mại tự do ra trước một quốc hội đang bận tâm về vấn đề sức khỏe cộng đồng, cuộc chiến ở Afghanistan và cuộc suy thoái kinh tế.
Thậm chí hai bên vẫn bất đồng cả về cách thức đàm phám. Đại diện thương mại Mỹ Ron Kirk, nhấn mạnh vào các cuộc đàm phán song phương, trong đó các nước có thể cung cấp các chi tiết về cách thức họ thực hiện các cam kết. Trong khi đó, lãnh đạo các nước đang phát triển luôn kiên quyết tới mức họ không muốn tiết lộ trong khi đàm phán rằng họ sẽ tận dụng như thế nào những phần của hiệp định để bảo vệ các ngành công nghiệp mà họ muốn và các quyền lợi nông nghiệp. “Sự đồng thuận rộng rãi và mạnh mẽ dành cho một tiến trình đa phương”, ông Sharma nói.
Ông Sharma từ chối xác nhận Ấn Độ có thay đổi hay không lập trường của mình về các rào cản thương mại đối với sản phẩm nông nghiệp – lập trường đã góp phần làm thất bại bản dự thảo một hiệp định thương mại tự do toàn cầu mới mà người đứng đầu tổ chức WTO, ông Pascal Lamy, đưa ra. Hồi tháng 7-2008, Ấn Độ đã khăng khăng cho rằng các nước đang phát triển có quyền đánh thuế nhập khẩu cao để bảo vệ các nông dân nhỏ bé của mình khi có sự gia tăng mạnh mẽ việc nhập khẩu các sản phẩm nông nghiệp do hiệp định thương mại mới được thực thi.
Ở Ấn Độ cũng như ở khắp các nước đang phát triển đã có những cuộc phản đối mạnh mẽ đối với việc hạ thấp các rào cản thương mại trong ngành nông nghiệp. Hôm thứ Năm, hàng trăm nông dân Ấn Độ đã biểu tình chống lại các cuộc đàm phán thương mại tại trung tâm thủ đô New Delhi. Những người tổ chức cuộc biểu tình này nói rằng sự nhân nhượng của Ấn Độ sẽ “hủy hoại nông dân và các doanh nghiệp vừa và nhỏ”.
Hồi đầu tuần, ông Sharma đã gặp một số vị lãnh đão nông nghiệp tên tuổi. Lúc này, các quan chức cấp cao của chính phủ Ấn đề nghị rằng lập trường của Ấn Độ dựng rào cản thương mại trong nông nghiệp vẫn không hề thay đổi so với năm ngoái.
(theo New York Times)
