(KTSG) - Có một nghịch lý đang diễn ra trên thị trường chứng khoán Việt Nam, VN-Index liên tục vượt đỉnh, những con số trên bảng điện tử đủ đẹp để xuất hiện trên trang nhất các bản tin tài chính, nhưng trong nhiều nhóm nhà đầu tư, cảm giác hưng phấn lại không thật sự lan tỏa.
- ‘Sell in May’: Lời nguyền cũ hay cơ hội mới của chứng khoán 2026?
- Thị trường chứng khoán mới nổi bùng nổ lên đỉnh cao mới
Tăng mạnh nhưng tập trung hóa
Thứ Năm tuần trước (7-5-2026), chỉ số VN-Index lập đỉnh mới gần mốc 1.925 điểm, vượt qua đỉnh cũ 1.918 điểm đạt được vào ngày 14-1-2026. Trong phiên giao dịch đầu tuần này (11-5), VN-Index có lúc leo mức cao nhất ở 1.927 điểm, trước khi rơi vào pha điều chỉnh. Hiện thị trường đã trải qua bảy tuần đi lên liên tiếp, đánh dấu một trong những chuỗi tăng dài nhất trong thời gian qua.
Nhưng một nghịch lý đang diễn ra, dù VN-Index tăng mạnh và liên tục lập đỉnh mới, nhiều nhà đầu tư chẳng mấy hào hứng, điều khác biệt hoàn toàn với giai đoạn trước - dòng tiền luân chuyển mạnh và các nhà đầu tư giao dịch sôi động. Nguyên nhân chính là không ít tài khoản của các nhà đầu tư cá nhân vẫn đỏ hoặc chỉ nhích nhẹ, bất chấp chỉ số chung đã tăng rất mạnh.
Đây là hệ quả tất yếu của hiện tượng “xanh vỏ đỏ lòng” kéo dài trong suốt thời gian qua, khi dòng tiền và điểm số tập trung chủ yếu vào một số cổ phiếu vốn hóa rất lớn, đặc biệt là nhóm cổ phiếu liên quan đến Vingroup.
Khi các mã như VIC, VHM, VRE, VPL bứt phá, chỉ số được kéo lên rất nhanh, nhưng ở phần còn lại của thị trường, nhiều cổ phiếu ngân hàng, bất động sản, chứng khoán, thép, bán lẻ hoặc nhóm vốn hóa vừa và nhỏ không tăng tương ứng, thậm chí có mã còn giảm.
Thống kê cho thấy trong vòng một tháng tính từ ngày 7-4 đến 7-5-2026, trong tổng mức tăng 238 điểm của VN-Index, cổ phiếu VIC đóng góp hơn 143 điểm, cổ phiếu VHM góp 44 điểm. Như vậy, riêng hai cổ phiếu này đã đóng góp đến 187 điểm, chiếm 79% tổng mức tăng của VN- Index.
Điều gì đã đẩy nhóm cổ phiếu Vingroup?
Yếu tố đầu tiên là câu chuyện vốn hóa và vai trò dẫn dắt chỉ số. Theo các chuyên gia phân tích, Vingroup không chỉ là một doanh nghiệp bất động sản hay bán lẻ theo nghĩa truyền thống, tập đoàn này đã trở thành một “hệ sinh thái tài sản” gồm bất động sản, du lịch nghỉ dưỡng, xe điện, hạ tầng, thương mại và tiêu dùng. Và dòng tiền thời gian qua dường như đang ưu tiên vào các nhóm cổ phiếu có hệ sinh thái đa dạng.
Trạng thái “không vui” của nhà đầu tư không chỉ đến từ việc họ không có lãi. Sự “không vui” của họ còn đến từ cảm giác thị trường đang mong manh hơn vẻ ngoài của nó, danh mục của họ có thể chịu tác động tiêu cực bất cứ lúc nào nếu VN-Index rơi vào nhịp điều chỉnh trong thời gian tới.
Yếu tố thứ hai là kỳ vọng về hệ sinh thái Vingroup sau nhiều năm tái cấu trúc, đặc biệt trước cơ hội phát triển kinh tế tư nhân. Với Vinhomes, thị trường nhìn vào quỹ đất, khả năng mở bán các đại dự án và dòng tiền từ bất động sản nhà ở.
Với Vincom Retail, nhà đầu tư nhìn vào sự phục hồi tiêu dùng, cho thuê mặt bằng và sức khỏe của các trung tâm thương mại. Với Vinpearl, câu chuyện nằm ở du lịch, nghỉ dưỡng, niêm yết và khả năng định giá lại tài sản. Với Vingroup, kỳ vọng lớn hơn nằm ở vai trò công ty mẹ, nơi tập trung nhiều câu chuyện tăng trưởng và tái định giá.
Yếu tố thứ ba là kỳ vọng liên quan đến VinFast và câu chuyện công nghệ, xe điện. Dù với VinFast còn nhiều tranh luận về hiệu quả kinh doanh, chi phí vốn, tốc độ mở rộng và áp lực cạnh tranh toàn cầu, thị trường chứng khoán thường không chỉ định giá hiện tại mà còn định giá kỳ vọng.
Chỉ cần kỳ vọng về vốn hóa, huy động vốn, mở rộng thị trường hoặc triển vọng cải thiện được kích hoạt, cổ phiếu trong hệ sinh thái có thể được nhìn nhận lại.
Cuối cùng, trong bối cảnh nâng hạng thị trường, Việt Nam đã được FTSE Russell xác nhận nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi, có hiệu lực từ ngày 21-9-2026 tới, các cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản tốt như Vingroup với khả năng tác động trực tiếp lên VN-Index, có thể trở thành tâm điểm của dòng vốn từ các quỹ đầu tư.
Chính vì vậy, không loại trừ khả năng hiệu ứng FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội) đã diễn ra ở cổ phiếu họ Vingroup.
Rủi ro trở nên nhạy cảm hơn?
Dù vậy, việc dòng tiền chỉ tập trung vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn đang làm gia tăng rủi ro tiềm ẩn và khiến thị trường trở nên dễ tổn thương hơn.
Khi chỉ số tăng nhờ một vài trụ lớn, thị trường có thể trông rất khỏe trên bề mặt, nhưng nền tảng bên dưới lại không đồng đều. Nếu nhóm dẫn dắt chững lại hoặc điều chỉnh, VN-Index có thể mất điểm nhanh, trong khi nhiều nhà đầu tư chưa từng được hưởng trọn nhịp tăng trước đó.
Đây là lý do trạng thái “không vui” của nhà đầu tư không chỉ đến từ việc họ không có lãi. Sự “không vui” của họ còn đến từ cảm giác thị trường đang mong manh hơn vẻ ngoài của nó, danh mục của họ có thể chịu tác động tiêu cực bất cứ lúc nào nếu VN-Index rơi vào nhịp điều chỉnh trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, những “đám mây” vĩ mô vẫn treo lơ lửng trên các thị trường tài chính, trong đó tỷ giá là một biến số lớn. Áp lực tỷ giá đô la Mỹ/tiền đồng chưa biến mất, nhất là khi căng thẳng địa chính trị, giá dầu và chính sách tiền tệ toàn cầu có thể làm dòng vốn dịch chuyển nhanh.
Cần biết rằng cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam đã chuyển từ trạng thái thặng dư 4,3 tỉ đô la Mỹ của cùng kỳ bốn tháng đầu năm 2025 sang thâm hụt hơn 7,1 tỉ đô la Mỹ trong bốn tháng đầu năm nay.
Lãi suất cũng là yếu tố nhà đầu tư cần tập trung theo dõi, khi các biến số gây áp lực lên xu hướng lãi suất vẫn chưa hoàn toàn biến mất. Khi lãi suất huy động tăng, dòng tiền gửi tiết kiệm trở nên hấp dẫn hơn so với cổ phiếu.
Chi phí vốn của doanh nghiệp tăng lên, biên lợi nhuận chịu sức ép, và định giá thị trường chứng khoán cũng phải điều chỉnh theo mặt bằng lãi suất mới.
Cụ thể, căng thẳng địa chính trị, xung đột tại Trung Đông, biến động giá dầu, cạnh tranh thương mại và những thay đổi trong chính sách của các nền kinh tế lớn đều có thể tác động đến Việt Nam thông qua tỷ giá, lạm phát, xuất khẩu, dòng vốn và tâm lý nhà đầu tư.
Vì vậy, VN-Index lập đỉnh lần này giữa bối cảnh đầy bất ổn, không giống những giai đoạn hưng phấn trước khi thị trường đi lên trong một môi trường vĩ mô đầy thuận lợi.
Không có cảm giác “cả làng cùng thắng”. Không có sự lan tỏa rộng khiến nhà đầu tư mở bảng điện tử là thấy danh mục xanh đều. Có lẽ, đó là lý do thị trường chứng khoán Việt Nam những ngày này vừa sôi động, vừa lặng lẽ.
Bảng điện tử vẫn nhấp nháy những con số kỷ lục. Các cổ phiếu họ Vingroup vẫn là tâm điểm. VN-Index vẫn được kéo lên những vùng cao mới.
Nhưng phía sau màn hình, nhiều nhà đầu tư vẫn khá hờ hững, không phải vì họ không thấy thị trường tăng, mà vì họ chưa thấy niềm vui ấy đi vào tài khoản của mình.
