(KTSG Online) - Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng đang trở thành mục tiêu sống còn, điện khí LNG được kỳ vọng là “mắt xích” quan trọng trong Quy hoạch điện VIII.
- Biến điện thành nhiên liệu, bước thử mới cho chuyển dịch năng lượng Việt Nam
- Điện hạt nhân: lời giải cho bài toán năng lượng thế kỷ 21?
Tuy nhiên, đằng sau những dự án tỉ đô là một cuộc đấu căng thẳng về tài chính giữa một bên là các nhà đầu tư cần sự đảm bảo và một bên là hệ thống điện đang nỗ lực kiểm soát chi phí.
Điểm mấu chốt hiện nay nằm ở sự mâu thuẫn giữa nhu cầu huy động vốn và áp lực chi phí dài hạn. Để các dự án LNG có thể thu xếp vốn vay, các nhà đầu tư cần mức cam kết bao tiêu sản lượng cao, thường là con số 75%.
Thế nhưng, từ góc độ của EVN, ngay cả mức Qc 65% hiện hành cũng đã có lúc gây ra tình trạng “over contract” - tức là hệ thống phải thanh toán cho lượng điện cam kết ngay cả khi nhu cầu thực tế không cần huy động.
Điều này đặt ra một rủi ro tài chính khổng lồ: nếu đẩy quá nhiều rủi ro sang phía hệ thống điện và EVN, chi phí cuối cùng sẽ đổ dồn lên giá điện mà người dân và doanh nghiệp phải gánh chịu.
Điện LNG không giống như thủy điện hay điện than truyền thống; nó là một cấu trúc tài chính phức tạp, phụ thuộc chặt chẽ vào biến động giá nhiên liệu thế giới, tỷ giá ngoại tệ và các cam kết nhập khẩu dài hạn.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, để vận hành loại hình này, nhiều thị trường đã phải chấp nhận các cơ chế như bảo đảm doanh thu tối thiểu hoặc thanh toán công suất để đổi lấy sự ổn định.
Việt Nam đang đứng trước một lựa chọn khó khăn: tiếp tục duy trì cơ chế cũ để ổn định giá thành nhưng đối mặt với nguy cơ chậm tiến độ dự án, hay chấp nhận chia sẻ rủi ro nhiều hơn để đổi lấy an ninh năng lượng và mục tiêu xanh hóa.
Để tìm hiểu chi tiết hơn về các phân tích kỹ thuật và những tác động tiềm tàng của cơ chế này đối với hệ thống điện quốc gia, mời quý độc giả đọc bài viết đầy đủ tại đây.
