Kagoshima: Địa linh nhân kiệt – Kỳ cuối: Tĩnh Quốc Thần Xã

Kagoshima: Địa linh nhân kiệt - Kỳ cuối: Tĩnh Quốc Thần Xã

Trương Văn Tân

Yasukuni Jinja, bên trong khuôn viên thần xã.

(TBKTSG Online) - Thần xã (jinja: shrine) hay Thần cung (jingu) là đền thờ phượng của Thần đạo (Shinto). Thần đạo như tên gọi là đạo thờ thần. Thần Nhật Bản có rất nhiều và vị thần cao nhất là Thái Dương Thần Nữ. Biểu tượng của thần xã là cổng Torii. Thần xã càng giàu cổng đền càng cao.

Hằng năm, mỗi lần tết đến (tết Nhật là tết dương lịch) việc đi tham bái ở thần xã trở nên một thông lệ của người Nhật. Thu hoạch của các thần xã, thần cung bao gồm việc cúng dường, bán bùa bán quẻ trong những ngày Tết trung bình đạt đến vài trăm ngàn đô la, những nơi nổi tiếng như Minh Trị Thần Cung (Meiji Jingu) ở Tokyo có thể vượt triệu đô la. Xem ra, các thần xã làm việc vài ngày Tết cực nhọc nhưng sống được cả năm.

Cách tham bái cũng rất tiện lợi và thực dụng, nơi khấn vái không có tượng thần như ở chùa chiền, người ta chỉ đặt trước ngôi đền một thùng công đức thật to. Thiện nam tín nữ ném tiền vào thùng rồi nhìn vào khoảng không hay thùng công đức, chấp tay lâm râm khấn vái, sau đó vỗ tay vài lần là xong việc tham bái. Ai muốn khấn thì phải ném tiền, không tiền thì dường như lời khấn không linh! Nghĩ lại, cứ mỗi độ Xuân về là người Nhật trở nên mê tín nhưng cũng rất sòng phẳng với thần linh.

Từ Kagoshima trở lại Tokyo tôi đến viếng đền Yasukuni Jinja (Tĩnh Quốc Thần Xã) nằm ở trung tâm thủ đô. Yasukuni không phải là một thần xã bình thường. Ở đây người ta thờ thần cổ điển lẫn "thần" hiện đại. "Thần" hiện đại là những người lính tử trận trong đó có cả Thủ tướng quân phiệt Tojo Hideki và các bộ trưởng trong nội các chiến tranh bị phe Đồng Minh tuyên án treo cổ tử hình. Những ông "thần" mới khiến cho Yasukuni trở thành một sinh hoạt chính trị úp úp mở mở, gây không ít những phiền nhiễu ngoại giao.

Yasukuni Jinja.

Cổng Torii của Yasukuni cũng khác thường, cao to gần hai chục mét làm bằng kim loại có một dáng dấp uy hiếp hơn là một cấu trúc uy nghi. Những người đến đây tham bái cũng không phải là kẻ "phàm phu". Họ có thể là những người tôn thờ Thiên Hoàng, thành phần cánh hữu cực đoan hay con cháu của những người lính tử trận. Họ ăn mặc giống nhau, bộ quần áo vest đen, đôi giày đen bóng loáng, thắt cà vạt sậm màu, đầu chải tươm tất. Đứng trước thùng công đức trước khi làm lễ họ đứng thẳng người, cẩn thận cài nút chiếc áo vest, cứ một dải năm sáu người đồng loạt ném tiền, chấp tay cuối đầu bày tỏ lòng tôn kính một cách thành khẩn, thống thiết.

Gần đó là một nhà bảo tồn các tư liệu chiến tranh và những trận thắng của quân đội Thiên Hoàng từ Minh Trị Duy Tân đến Thế Chiến thứ 2. Yasukuni cũng không quên chừa một chỗ rộng rãi để trưng bày chiếc chiến đấu cơ Kamikaze được tân trang đẹp mắt. Ở đây họ không e dè như nhà bảo tồn ở Kagoshima, công khai tuyên dương "chủ nghĩa anh hùng" của đoàn cảm tử Tokkotai. Trong khuôn viên của Tĩnh Quốc Thần Xã, chủ nghĩa quân phiệt Nhật vẫn ngấm ngầm chờ cơ hội bốc lửa ….

Tôi ra về trong ánh nắng ban mai dìu dịu xuyên qua hàng cây trụi lá của mùa Đông Tokyo. Vừa đi chầm chậm trên con đường đá sỏi , tôi vừa nhìn những khuôn mặt trẻ trung đầy sức sống dập dìu vui xuân của một Nhật Bản hiện đại mà lòng vơi đi ít nhiều sự nặng trĩu khi nghĩ đến một giai đoạn lịch sử đen tối nhất của loài người.

***

Hoa đào mùa xuân gần Yasukuni Jinja.

Nước Nhật đang trong tình trạng thoái trào kinh tế và bế tắc chính trị. Hai nước láng giềng, Trung Quốc và Hàn Quốc, nơi mà họ đã từng xâm lược bây giờ là những quốc gia đang vươn lên với nền kinh tế hùng mạnh và đang cạnh tranh gay gắt. Trung Quốc đã vượt qua Nhật Bản để trở thành nền kinh tế đứng thứ hai trên thế giới. Doanh thu của một hãng Samsung (Hàn Quốc) trong tài khóa 2009 – 2010 vượt qua doanh thu của 9 hãng điện tử Nhật ( Sony, NEC, Panasonic, Sanyo …..) cộng lại.

Đâu rồi những Saigo và Shimazu hiện đại? Đâu rồi tinh thần cách mạng và lòng tự hào dân tộc của Minh Trị Duy Tân? Phải chăng một nước đã từng tự xưng là "Đại Nhật Bản Đế Quốc" đã đi qua thời kỳ hoàng kim của mình, giờ đây quá già để thích nghi với thời đại?

Tôi mở tờ nhật báo Asahi Shimbun đầu năm tình cờ đọc được một tin ngắn về hiện trạng xe lửa cao tốc của Nhật. Cục đường sắt Nhật Bản đã quyết định khởi công xây đường ray mới cho xe lửa cao tốc "phù lực từ tính" đầu tiên trên thế giới và đưa vào phục vụ năm 2027 trên tuyến đường Tokyo - Nagoya (342 km). Tốc độ của đoàn tàu là 500 km/h và mất 40 phút để chạy tuyến Tokyo - Nagoya.

Tôi lại chợt nhớ ra ba nhà vật lý học Nhật đoạt giải Nobel Vật lý 2008 và vài tháng trước thêm hai nhà Hóa học Nhật đoạt giải Nobel Hóa học 2010. Trong vòng 2 năm, Nhật Bản có thêm năm nhà khoa học với giải Nobel. Dù có những dao động về kinh tế và chính trị, tòa lâu đài khoa học kỹ thuật Nhật Bản vẫn vươn cao và kiên cố. Từ ngày canh tân của phiên chủ Shimazu Nariakira trên mảnh đất Kagoshima nhỏ bé, gần 200 năm qua phát triển của khoa học kỹ thuật Nhật Bản dù có thăng trầm theo thời gian nhưng vẫn tạo ra những đột phá dẫn đầu trong nhiều lĩnh vực.

Khi những dòng cuối cùng này được viết thì thảm họa động đất, sóng thần và rò rỉ lò hạt nhân chưa từng thấy trong lịch sử Nhật Bản đang đổ lên người dân Nhật. Những đợt sóng thần khủng khiếp để lại những cảnh tượng kinh hoàng trong một màu tang tóc, thê lương. Nhưng sự bình tĩnh, khắc kỷ, trật tự, tinh thần tập thể và lòng bác ái trong hoạn nạn của người Nhật đang làm kinh ngạc thế giới. Họ sắp hàng trật tự, chia sẻ từng miếng cơm nắm, từng chai nước lọc, không giành giựt, không hôi của. Họ hành xử bằng sự tự trọng và phong cách văn minh.

Quản Trọng của thời Xuân Thu Chiến Quốc có câu "Kế một năm không gì hơn việc trồng lúa. Kế mười năm không gì hơn việc trồng cây. Kế trăm năm không gì hơn việc trồng người". Nước Nhật trồng "người khoa học" có hơn 200 năm và vun bồi nhân phẩm có hơn 1.000 năm. Người Nhật sẽ bay lên từ đống tro tàn và sẽ lập lại những điều kỳ diệu. "Gambare, Nippon!" (Cố lên, Nhật Bản ơi!).

Cổng Torii của Yasukuni Jinja.