Khi KOL chỉ cần ‘liếc tựa bài là có thể dạy đời’!

(KTSG Online) - Một số người có ảnh hưởng trên mạng xã hội (KOL) sau một thời gian được các fan hâm mộ vây quanh đã tự cho mình là "bách khoa toàn thư". Từ chỗ viết bài cẩn thận, đôi khi họ lại vội vã phán xét thông tin khi mới chỉ đọc qua một trích dẫn chưa đầy đủ hay thậm chí một ảnh chụp màn hình.

• Mạng xã hội dễ vào nhưng lại khó ra
• Thời ra ngõ gặp KOL

Sáng đầu tuần này, mạng xã hội trở nên nóng với bài đăng của một KOL có tên tuổi cười cợt bài báo có tựa đề "Máy bay Mỹ trở về từ Trung Đông dán hàng loạt băng dính trên thân" ⁽¹⁾. Thậm chí, tác giả còn chỉ trích người viết bài này là "tâm thần" vì "máy bay không phải đồ chơi" và kéo theo đó là gần 100 bình luận chê bai, cười cợt, nhiếc móc đủ kiểu với lập luận chung là "không ai dùng băng dính sửa máy bay".

Lẻ loi trong làn sóng bình luận đó là một vài ý kiến của người hiểu vấn đề phản biện lại, "băng dính" trên thân máy bay trong ảnh chụp đó là speed tape, một loại băng keo nhôm siêu bền chuyên dụng có giá đến vài ngàn đô la mỗi cuộn. Đây là loại băng keo đang được sử dụng rộng rãi trong ngành hàng không khi cần vá tạm những chỗ hư hỏng nhẹ để có thể bay đến cơ sở sửa chữa.

Chỉ 20 phút sau khi đăng bài, KOL trên đã lẳng lặng sửa lại bài đăng vì thấy mình bị hớ. Tuy nhiên, người này không đính chính thông tin và vẫn trả lời một bình luận là đăng "cho rộng đường dư luận".

Những kiểu đăng bài quy chụp khi chưa hiểu đúng bản chất sự việc như việc ngày càng phổ biến trên mạng xã hội. Hồi đầu năm 2025, sau bài báo "Người đi bộ qua đường không có tín hiệu bằng tay có thể bị phạt 250 ngàn đồng" ⁽²⁾, nhiều KOL lập tức vào cuộc phân tích 1001 kiểu, từ nghiêm túc phân tích pháp lý đến cười cợt chế nhạo hay sáng tác ra những câu chuyện châm biếm, đả kích đủ kiểu.

Thực chất thông tin này không đơn giản như tựa bài báo. Việc phạt người bộ như trên được quy định tại Điều 10 Nghị định 168/2024 nhưng có ghi rõ là "đi qua đường không có tín hiệu bằng tay theo quy định". Mà "quy định" được nhắc đến ở đây là theo Khoản b, Điều 30 Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ là "trường hợp không có đèn tín hiệu, vạch kẻ đường, cầu vượt, hầm dành cho người đi bộ thì khi qua đường phải có tín hiệu bằng tay".

Như vậy, thông tin chính xác là người đi bộ qua đường không vẫy tay chỉ bị phạt ở những nơi không có hệ thống tín hiệu giao thông hay công trình giao thông dành riêng cho người đi bộ mà thôi.

Tương tự là hồi đầu tháng này, nhiều KOL cũng lên tiếng chỉ trích khi đọc qua tựa bài báo "Đề xuất phạt đến 70 triệu nếu không tự bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình" ⁽³⁾. Đây là nội dung trong dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân của Bộ Công an ⁽⁴⁾. Bản dự thảo này dài gồm 76 Điều, dài 88 trang A4 với hơn 40.000 từ, nhiều quy định trong đó có liên quan chặt chẽ đến các điều khoản trong Luật Bảo vệ Dữ liệu cá nhân.

Quy định nói trên nằm ở Điểm a, Khoản 1, Điều 58 của dự thảo Nghị định. Tuy nhiên, quy định xử phạt "Chủ thể dữ liệu không tự bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình" không đơn giản như các KOL hiểu là "như vậy thì ai cũng sẽ bị phạt". Để phạt theo điều khoản phạt này, vi phạm phải được đặt trong ngữ cảnh chi phối bởi nhiều quy định nữa ở các Điều khác của dự thảo Nghị định và của cả Luật Bảo vệ Dữ liệu cá nhân.

Có lẽ, những người lên tiếng phê phán quy định trên chỉ dựa trên tựa bài báo, vì nếu chịu đọc kỹ dự thảo nghị định này và đối chiếu thêm với Luật Bảo vệ Dữ liệu cá nhân, họ sẽ hiểu để xử phạt chủ thể dữ liệu không đơn giản chút nào.

Ba câu chuyện trên cho thấy, mạng xã hội càng phát triển mạnh thì người dùng nếu không tỉnh táo sẽ dễ bị cuốn theo thông tin không chính xác. Ngày càng có nhiều KOL trở thành "thánh phán", không bỏ thời gian kiểm chứng, đối chiếu mà chỉ cần đọc sơ qua tựa bài báo nào đó là lập tức lên bài "dạy đời". Có lẽ ánh hào quang từ fan hâm mộ mang lại đã che mờ mắt những người này, kể cả những người đã từng có thâm niên hàng chục năm làm nghề xử lý thông tin chuyên nghiệp nhưng giờ đây lại dễ dàng bỏ qua khâu kiểm chứng mà lẽ ra không thể vi phạm với chuyên môn cao của họ!

---------------------------------

(1) https://vnexpress.net/may-bay-my-tro-ve-tu-trung-dong-dan-hang-loat-bang-dinh-tren-than-5061583.html

(2) https://baogialai.com.vn/nguoi-di-bo-qua-duong-khong-co-tin-hieu-bang-tay-co-the-bi-phat-250-ngan-dong-post308125.html

(3) https://thanhnien.vn/de-xuat-phat-den-70-trieu-neu-khong-tu-bao-ve-du-lieu-ca-nhan-cua-minh-185260326162945899.htm

(4) https://bocongan.gov.vn/chinh-sach-phap-luat/lay-y-kien-du-thao/ho-so-du-thao-nghi-dinh-quy-dinh-xu-phat-vi-pham-hanh-chinh-trong-linh-vuc-an-ninh-mang-va-bao-ve-du-lieu-ca-nhan-1772531021?type=dang-lay-y-kien