(KTSG Online) – Bức tranh kinh tế Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều điểm sáng về sản xuất công nghiệp, tiêu dùng và đầu tư, song vẫn tồn tại những điểm nghẽn về cấu trúc doanh nghiệp và cán cân thương mại.
- Doanh nghiệp gia nhập thị trường tăng mạnh nhưng rút lui vẫn cao
- Xuất khẩu tăng gần 20%, Việt Nam vẫn nhập siêu hơn 7 tỉ đô la
Theo Cục Thống kê, Bộ Tài chính, sản xuất công nghiệp tiếp tục là trụ cột tăng trưởng. Chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) 4 tháng tăng 9,2% so với cùng kỳ năm trước, trong đó chế biến, chế tạo tăng 9,9% và đóng góp tới 7,8 điểm phần trăm vào mức tăng chung. Điểm đáng chú ý là tăng trưởng lan tỏa ở cả 34 địa phương có sản xuất công nghiệp, cho thấy xu hướng phục hồi không còn mang tính cục bộ. Lao động trong doanh nghiệp công nghiệp cũng tăng 3,6%, phản ánh nhu cầu sản xuất mở rộng.
Ở khu vực nông nghiệp, diễn biến kém tích cực hơn. Diện tích lúa đông xuân giảm 36,8 nghìn héc ta, trong khi tiến độ gieo sạ vụ hè thu mới đạt 50,9% cùng kỳ. Một số cây trồng truyền thống như ngô, lạc, khoai lang tiếp tục thu hẹp do hiệu quả thấp. Chăn nuôi trâu, bò giảm vì chu kỳ dài và lợi nhuận thấp, trong khi gia cầm và lợn duy trì đà phục hồi. Thủy sản là điểm sáng tương đối, với sản lượng tăng 3,1%, chủ yếu nhờ nuôi trồng tăng 5,2%.
Đầu tư tiếp tục là động lực quan trọng. Vốn đầu tư công đạt 187,1 nghìn tỉ đồng, bằng 19,7% kế hoạch năm và tăng 10,4%. Đáng chú ý, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký đạt 18,24 tỉ đô la, tăng mạnh 32%, trong khi vốn thực hiện đạt 7,4 tỉ đô la, tăng 9,8%. Dòng vốn ra nước ngoài của doanh nghiệp Việt cũng tăng đột biến, gấp 2,3 lần cùng kỳ. Điều này cho thấy dòng vốn hai chiều đang mở rộng, phản ánh mức độ hội nhập sâu hơn của doanh nghiệp Việt.
theo giá hiện hành bốn tháng đầu năm giai đoạn 2022-2026. Nguồn: Cục Thống kê.
Khu vực doanh nghiệp có tín hiệu phục hồi nhưng chưa bền vững. Tổng số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động đạt hơn 119,4 nghìn, tăng 32,8%. Tuy nhiên, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường vẫn ở mức cao, lên tới 108,9 nghìn, tăng 12,8%. Bình quân mỗi tháng có 27,2 nghìn doanh nghiệp rút lui, gần tương đương số gia nhập. Điều này cho thấy môi trường kinh doanh vẫn còn nhiều rủi ro, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Về thương mại, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 344,17 tỉ đô la, tăng 24,2%. Xuất khẩu tăng 19,7%, nhưng nhập khẩu tăng tới 28,7%, khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu 7,11 tỉ đô la, trái ngược mức xuất siêu 4,3 tỉ đô la cùng kỳ năm trước. Khu vực FDI tiếp tục đóng vai trò chủ lực với 80% kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực trong nước chỉ chiếm 20% và nhập siêu lớn.
Tiêu dùng nội địa duy trì đà tăng khá, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ đạt 2,546 triệu tỉ đồng, tăng 11,1%, nếu loại trừ yếu tố giá tăng 6,3%. Đây là mức tăng thực khá tốt, cho thấy cầu nội địa đang phục hồi rõ nét. Song song đó, khách quốc tế đạt 8,8 triệu lượt, tăng 14,6% và là mức cao nhất trong các năm trước, góp phần hỗ trợ dịch vụ và du lịch.
Về giá cả, CPI bình quân 4 tháng tăng 3,99%, vẫn trong vùng kiểm soát. Tuy nhiên, giá vàng tăng tới 75,13% so với cùng kỳ, phản ánh biến động mạnh của thị trường tài sản. Chỉ số giá đô la tăng nhẹ 2,29%, cho thấy áp lực tỷ giá chưa lớn.
Ngân sách nhà nước ghi nhận kết quả tích cực. Tổng thu đạt 1.114 nghìn tỉ đồng, bằng 44% dự toán và tăng 15,2%, trong khi chi đạt 668,2 nghìn tỉ đồng, tăng 11,6%. Mức thu cao hơn chi giúp tạo dư địa tài khóa trong bối cảnh cần thúc đẩy đầu tư công và an sinh xã hội.
Về xã hội, thị trường lao động có tín hiệu ổn định khi 96% hộ đánh giá thu nhập không đổi hoặc tăng. Chính phủ đã hỗ trợ 15,3 nghìn tấn gạo cho người dân trong các dịp khó khăn. Tuy nhiên, một số rủi ro vẫn hiện hữu. Số ca sốt xuất huyết gần 45 nghìn, tai nạn giao thông khiến hơn 3.200 người tử vong, thiên tai gây thiệt hại gần 497 tỉ đồng, tăng 3,7 lần cùng kỳ. Các vi phạm môi trường bị phát hiện hơn 6.400 vụ, tăng mạnh 30,9%.
Nhìn tổng thể, nền kinh tế đang phục hồi với động lực chính từ công nghiệp, tiêu dùng và đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, cấu trúc tăng trưởng vẫn phụ thuộc lớn vào khu vực FDI, trong khi khu vực doanh nghiệp nội địa còn yếu. Nhập siêu quay trở lại là tín hiệu cần theo dõi, nhất là trong bối cảnh nhập khẩu tư liệu sản xuất chiếm tới 94,2%.
Bài toán đặt ra cho các tháng còn lại không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng, mà còn là cải thiện chất lượng tăng trưởng, nâng sức chống chịu của doanh nghiệp nội địa và kiểm soát rủi ro vĩ mô trong một chu kỳ phục hồi chưa thực sự vững chắc.
