(KTSG Online) - Các địa phương Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã đăng ký hơn 860.000 héc ta tham gia đề án sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, giảm đáng kể so với đăng ký trước đó.
- Lúa carbon thấp: tính lại quy trình, thêm công cụ đo phát thải
- Lúa chất lượng cao, phát thải thấp: làm được nhưng bán cho ai?
Thông tin nêu trên được đưa ra tại hội nghị “Sơ kết 2 năm thực hiện đề án phát triển bền vững 1 triệu héc ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030” diễn ra ở thành phố Cần Thơ.
Báo cáo của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết tổng diện tích kế hoạch triển khai đề án đến năm 2030 đạt 869.013 héc ta, giảm 70.581 héc ta so với đăng ký trước đó (939.594 héc ta).
Cụ thể, đăng ký mới của tỉnh Tây Ninh là 114.000 héc ta, giảm 11.000 héc ta; Đồng Tháp đăng ký 128.094 héc ta, giảm 62.406 héc ta; Vĩnh Long 50.000 héc ta, giảm 736 héc ta; An Giang 351.362 héc ta, giảm 836 héc ta. Cần Thơ và Cà Mau lần lượt đăng ký 170.877 và 54.680 héc ta, Cần Thơ tăng 4.397 héc ta, trong khi Cà Mau giữ nguyên so với đăng ký trước đó.
Lý giải nguyên nhân khiến diện tích đăng ký đề án sụt giảm, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho rằng do quá trình rà soát lại điều kiện tham gia theo các tiêu chí kỹ thuật của đề án, bao gồm hạ tầng thủy lợi, điều kiện áp dụng quy trình canh tác giảm phát thải, khả năng liên kết sản xuất và khả năng tổ chức đo đạc, báo cáo, thẩm định phát thải (MRV).
Trước khi triển khai với quy mô lớn, các địa phương và đơn vị liên quan đã tổ chức nhiều mô hình thí điểm nhằm đánh giá hiệu quả của đề án.
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đến thời điểm hiện tại có 12.552 héc ta tham gia mô hình thí điểm. Trong đó, năm 2024 có 302 héc ta; năm 2025 là 1.950 héc ta và vụ đông xuân 2025-2026 có 10.300 héc ta tham gia mô hình thí điểm.
Kết quả đáng ghi nhận của mô hình là lượng giống gieo sạ giảm 30-50% so với phương thức canh tác truyền thống; lượng phân đạm giảm khoảng 30%; giảm 2-3 lần phun thuốc bảo vệ thực vật và 100% mô hình áp dụng tưới ngập khô xen kẽ.
Về hiệu quả kinh tế, tham gia mô hình cho lợi nhuận cao hơn so với phương thức canh tác truyền thống. Chẳng hạn, vụ hè thu 2024, mô hình ở tỉnh Đồng Tháp cho lợi nhuận gần 29,5 triệu đồng/héc ta, cao hơn 5,3 triệu đồng/héc ta so với canh tác truyền thống của nông dân.
Trong khi đó, xét về hiệu quả giảm phát thải, mô hình canh tác theo quy trình của đề án trung bình giảm 3-4 tấn CO2 tương đương/héc ta so với phương thức canh tác truyền thống. Điều này có nghĩa, nếu nhân rộng 1 triệu héc ta, lượng phát thải có thể giảm 3-4 triệu tấn CO2 tương đương mỗi năm.
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, tổng diện tích lúa đạt tiêu chuẩn cấp nhãn hiệu “Gạo Việt xanh phát thải thấp” là hơn 18.086 héc ta, tương đương sản lượng gạo được cấp nhãn hiệu 75.060 tấn. Trong đó, đã có 500 tấn gạo đầu tiên được xuất khẩu sang Nhật Bản.
Tổng diện tích đăng ký tham gia cơ chế chi trả giảm phát thải từ Quỹ Chuyển đổi tài sản carbon (TCAF) của Ngân hàng Thế giới (WB) là 15.534,6 héc ta, với 9.956 hộ tham gia. Diện tích này chiếm 1,8% tổng diện tích đăng ký tham gia đề án đến năm 2030.
