Nhà đầu tư và Tây Nguyên e dè nhau
Quang Chung
 |
| Thị xã Gia Nghĩa, tỉnh Dak Nông, mới được xây dựng và rất cần được thu hút đầu tư. Ảnh: Quang Chung. |
(TBKTSG) - Tại Hội nghị Đánh giá hiệu quả và xác định nhu cầu xúc tiến đầu tư vào các tỉnh Tây Nguyên(*) hôm 7-10-2011, Ban chỉ đạo Tây Nguyên khẳng định: “Thu hút đầu tư là động lực của sự phát triển..., các doanh nhân là lực lượng chủ lực tham gia phát triển kinh tế - xã hội của địa phương”. Thế nhưng hội nghị này cũng cho thấy một thực tế là, đầu tư vào Tây Nguyên không phải chuyện dễ quyết định!
Lãnh đạo các tỉnh Tây Nguyên mong muốn Chính phủ có chính sách đặc thù cho khu vực Tây Nguyên để dễ thu hút đầu tư; trong khi các nhà đầu tư kêu gọi lãnh đạo các tỉnh Tây Nguyên giảm bớt sự dè chừng với doanh nghiệp tư nhân.
Tiềm năng lớn - trở ngại lớn
Theo ông Trần Việt Hùng, Phó trưởng Ban chỉ đạo Tây Nguyên, từ khi Luật Đầu tư có hiệu lực (tháng 7-2006) đến nay, Tây Nguyên thu hút được 1.569 dự án với tổng số vốn đăng ký là 262.692 tỉ đồng. Tuy nhiên, mới có khoảng 25% số dự án và 22% số vốn đăng ký được thực hiện, quy mô các dự án còn nhỏ, công nghệ đơn giản, ít dự án tạo ra giá trị gia tăng cao... “Thực trạng thu hút đầu tư như thế là rất khiêm tốn, chưa phát huy được thế mạnh của Tây Nguyên”, ông Hùng nói.
Thật vậy, Tây Nguyên là vùng đất có tiềm năng lớn về nông, lâm nghiệp, du lịch, khoáng sản... nhưng lại rất ít nhà đầu nước ngoài tìm đến. Theo ông Đặng Huy Đông, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT), tính đến hết tháng 8-2011, Tây Nguyên mới thu hút được 149 dự án (chủ yếu tập trung ở Lâm Đồng) với vốn đăng ký 808 triệu đô la Mỹ, chỉ bằng 1,15% về số dự án và 0,4% về tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đăng ký của cả nước.
Một câu hỏi đặt ra là vì sao chưa có nhiều nhà đầu tư, nhất là các nhà đầu tư lớn đến với Tây Nguyên? Ông Lê Diễn, Chủ tịch UBND tỉnh Dak Nông, cho rằng: “Hai trở ngại lớn nhất hiện nay là hạ tầng giao thông và nguồn nhân lực”. Quốc lộ 14 nối Tây Nguyên với các tỉnh miền Đông Nam bộ và TPHCM vô cùng xấu. Để dễ hình dung, ông Trần Việt Hùng đưa ra so sánh: “Trước đây từ TPHCM đi Daklak mất từ 5-6 giờ, bây giờ đường xuống cấp, phải mất từ 10 - 12 giờ”.
Theo ông Dương Văn Hòa, Phó tổng giám đốc tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), nguồn nhân lực ở Tây Nguyên thiếu và yếu cũng là một trở ngại. Ông Hòa cho biết, để thực hiện hai dự án bauxite ở Tân Rai (Lâm Đồng) và Nhân Cơ (Dak Nông), TKV phải chi ra 2 triệu đô la Mỹ để đào tạo nguồn nhân lực tại địa phương. Ông Trần Hiếu, Phó chủ tịch tỉnh Daklak, cũng thừa nhận hạ tầng giao thông và nguồn nhân lực kém đã làm tăng chi phí cho doanh nghiệp - làm giá thành cao, khả năng cạnh tranh thấp.
Để gỡ hai nút thắt về hạ tầng và nguồn nhân lực, lãnh đạo các tỉnh Tây Nguyên kiến nghị Chính phủ tập trung ưu tiên đầu tư cho các trục đường liên vùng, nối Tây Nguyên với các cảng biển cũng như xây dựng một chiến lược đào tạo nguồn nhân lực. Chưa hết, tại hội nghị, lãnh đạo một số tỉnh Tây Nguyên còn lưu ý công tác cải cách hành chính; cũng như đề xuất việc xây dựng một cơ chế đặc thù cho khu vực Tây Nguyên để ưu đãi các nhà đầu tư.
Ông Phùng Ngọc Mỹ, Phó chủ tịch tỉnh Gia Lai, nói: “Tây Nguyên thuộc địa bàn khó khăn mà chính sách thu hút đầu tư cũng giống như Hà Nội và TPHCM thì ai mà đến đầu tư? Vì vậy tỉnh Gia Lai đã từng ưu đãi vượt khung cho nhà đầu tư nhưng bị Chính phủ “bắt giò”... Tôi nói thẳng luôn, phải có cơ chế đặc thù cho vùng Tây Nguyên thì mới có thể phát triển được”. “Nhưng chính sách đó là gì? Miễn giảm thuế?”, ông Đặng Huy Đông, Thứ trưởng Bộ KH&ĐT, đặt câu hỏi.
Còn e dè nhau...
Ông Nguyễn Đình Bắc, Phó giám đốc Sở KH&ĐT tỉnh Kon Tum, tự đặt câu hỏi khá thú vị (cho mình và cho lãnh đạo các tỉnh Tây Nguyên) là: Các tỉnh Tây Nguyên kêu gọi đầu tư đến lạc giọng trong khi doanh nghiệp tại các tỉnh Tây Nguyên lại qua Lào, Campuchia đầu tư là cớ làm sao? Giao thông và nguồn nhân lực các tỉnh biên giới của Lào và Campuchia không thể tốt bằng Tây Nguyên, vậy sao doanh nghiệp lại chọn đầu tư? Rồi ông Bắc tự trả lời: “Đó là vì môi trường đầu tư ở đó thông thoáng, thuận lợi hơn”.
Bà Lưu Thị Nga, Giám đốc Công ty TNHH Vinh Quang I (TPHCM), kể câu chuyện không lấy gì làm vui sau gần 10 năm gắn bó với Tây Nguyên. “Có lần một vị bí thư tỉnh nói với tôi, các cô đừng gặp anh, muốn gì thì trình, anh ký”. Khi đó tôi cảm thấy như mình bị kỳ thị; doanh nghiệp tư nhân giống như là cái gì đó xấu xa trong mắt vị lãnh đạo địa phương...
Và, trên thực tế, dù vị lãnh đạo tỉnh trên nói thế - “muốn gì thì trình, anh ký” - nhưng tờ trình của Công ty Vinh Quang I từ tháng 4 mãi đến tháng 10 vẫn chưa có hồi âm. Là chủ công ty sở hữu ba dự án phát triển khu dân cư và một dự án phát triển nông nghiệp trên cao nguyên này, bà Nga nhận xét: “Các chính sách ưu đãi không quan trọng bằng thủ tục hành chính và cách mà chính quyền địa phương đối xử với doanh nghiệp”.
“Tôi không định nói ra điều này vì anh em công ty phụ trách ở địa phương nhắc “chị nói xong phần chị, tụi em ở đây chết”. Nhưng tôi ngồi xe 7 tiếng đồng hồ từ TPHCM lên đây mà không nói thật thì đến hội nghị này để làm gì?”. “Cần thay đổi quan điểm kỳ thị với khu vực kinh tế tư nhân và cái nhìn e dè của các vị lãnh đạo địa phương với các doanh nghiệp”, bà Nga nói.
Ông Trần Xuân Hải, Giám đốc Sở KH&ĐT Dak Nông, thừa nhận thủ tục hành chính trong lĩnh vực cấp phép, đầu tư... còn rườm rà; gây khó khăn cho nhà đầu tư.
Nói về những vấn đề còn gây cản ngại trong việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, ông Trần Hiếu, Phó chủ tịch UBND tỉnh Daklak, cho rằng “tự chúng ta đóng cửa lại”. Theo ông Hiếu, tình hình an ninh quốc phòng đã ổn định, nhiều nhà đầu tư nước ngoài cũng đã tìm đến nhưng “không phải nhà đầu tư nước nào cũng vào được Tây Nguyên”. Ông Trần Việt Hùng kể câu chuyện, trước khi Đại sứ Mỹ Michael Michalak mãn nhiệm đã có ý hỗ trợ xây hai trường học ở Tây Nguyên, thế nhưng phía Việt Nam đã lưỡng lự. “An ninh Tây Nguyên có những thời điểm phức tạp vì vậy có những địa phương còn e ngại đầu tư nước ngoài”, ông Hùng nói.
______
(*) Do Ban chỉ đạo Tây Nguyên phối hợp với Bộ KH&ĐT cùng chính quyền các tỉnh Tây Nguyên tổ chức tại Dak Nông hôm 7-10-2011.
