Tiêu chí đánh giá doanh nghiệp phát triển bền vững
 |
| Khía cạnh phát triển bền vững trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đã được quan tâm nhiều hơn - Ảnh minh họa: Lê Toàn |
(TBKTSG Online) - Chính sách phát triển của mọi quốc gia trên thế giới hiện nay đều hướng đến sự phát triển bền vững.
Mặc dù thuật ngữ phát triển bền vững đã xuất hiện vào đầu những năm 80 của thế kỷ trước nhưng hiện tại đang trở thành một vấn đề mang tính toàn cầu. (Thuật ngữ này lần đầu tiên được sử dụng trong Chiến lược bảo tồn thế giới do Hiệp hội bảo tồn thiên nhiên và tài nguyên thiên nhiên quốc tế, Quỹ động vật hoang dã thế giới và Chương trình môi trường do Liên hiệp quốc đề xuất vào năm 1980).
Tuy nhiên, bài toán của các nhà cấp quản lý nhà nước hiện nay là làm thế nào để phát triển bền vững không chỉ là nhiệm vụ của quốc gia mà là nhiệm vụ của từng người dân thông qua hành vi tiêu dùng, ứng xử của mình cũng như của các doanh nghiệp.
Tại Việt Nam trong những năm gần đây, khía cạnh phát triển bền vững trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp đã được quan tâm nhiều hơn. Trong năm năm trở lại đây, mỗi năm các tờ báo ngoại ngữ của nhóm báo Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn đều tiến hành trao giải thưởng "Doanh nghiệp và phát triển bền vững" cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại TPHCM và một số tỉnh miền Đông Nam bộ.
Nhằm góp phần đánh giá một cách toàn diện hơn khía cạnh phát triển bền vững trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp, chúng tôi xin giới thiệu tóm tắt hai bộ tiêu chí đánh giá các hoạt động của các doanh nghiệp, công ty về khía cạnh đảm bảo cho sự phát triển bền vững. Các bộ tiêu chí này đang được sử dụng nhiều trên thế giới, bao gồm bộ tiêu chí "Phát triển bền vững Dow Jones'" (Dow Jones Sustainability Indexes) và bộ tiêu chí của tổ chức Global Reporting Initiative (GRI). Riêng với các quốc gia thì có bộ tiêu chí do Liên hiệp quốc soạn thảo.
Trước hết là bộ tiêu chí Dow Jones được công bố vào năm 1999. Đây là bộ tiêu chí đầu tiên trên thế giới được thiết lập nhằm đánh giá thành tích trên ba chiều kích của phát triển bền vững là kinh tế, môi trường và xã hội của các doanh nghiệp lớn. Dưới đây là nội dung của bộ tiêu chí này:
|
Các chiều kích của phát triển bền vững |
Các chỉ tiêu |
Trọng số của các chỉ tiêu (%) |
| Kinh tế |
- Qui tắc ứng xử/ tuân theo luật lệ/ hối lộ-đút lót. - Quản trị doanh nghiệp - Quản tri rủi ro và khủng hoảng - Các chỉ tiêu riêng của ngành nghề |
5.5 6.0 6.0 Tùy theo ngành nghề |
| Môi trường |
- Thành tích về môi trường - Có bản báo cáo về môi trường - Các chỉ tiêu riêng của ngành nghề |
7.0 3.0 Tùy theo ngành nghề |
| Xã hội |
- Hoạt động từ thiện - Ứng dụng các qui tắc sử dụng lao động của quốc gia và quốc tế - Việc phát triển vốn con người - Có báo cáo về hoạt động xã hội - Khả năng thu hút - Các chỉ tiêu riêng của ngành nghề |
3.5 5.0 5.5 3.0 5.5 Tùy theo ngành nghề |
Các chỉ tiêu trên được thể hiện bằng các câu hỏi cụ thể để đo lường và người đứng đầu doanh nghiệp sẽ phải cung cấp câu trả lời.
Chẳng hạn đối với thành tích về môi trường, doanh nghiệp sẽ cho biết trong năm qua hoạt động sản xuất và kinh doanh của họ đã thải bao nhiêu lượng khí CO2, lượng nước sạch đã sử dụng, tổng lượng các loại năng lượng (điện, xăng dầu…) đã sử dụng, lượng rác thải. Doanh nghiệp cũng phải giải trình về chiến lược của mình trong tương lai xem có giảm thiểu các chỉ số trên dần dần hay không.
Về khía cạnh xã hội, doanh nghiệp sẽ phải cho biết có sự phân biệt đối xử về giới tính trong vấn đề lương bổng hay không (lương trung bình của lao động nam và lao động nữ), tỷ lệ nữ đảm trách các trách nhiệm lãnh đạo, khả năng tự do lập hội của người lao động, vấn đề đảm bảo sức khỏe và an toàn cho người lao động, tổng kinh phí mà doanh nghiệp đã dùng cho các hoạt động từ thiện.
Tuy nhiên cho đến nay, bộ tiêu chí do GRI thiết lập vào năm 2002 mới được xem là bộ tiêu chí đầy đủ và rõ ràng nhất dù nó vẫn xoay quanh ba chiều kích của phát triển bền vững giống như bộ tiêu chí Dow Jones. Cụ thể bộ tiêu chí này như sau:
|
Các chiều kích |
Các khía cạnh |
Kinh tế |
- Những tác động kinh tế trực tiếp của doanh nghiệp - Sự diện diện trên thị trường - Những tác động kinh tế gián tiếp |
Môi trường |
- Nguyên vật liệu - Năng lượng - Nước sạch - Đa dạng sinh học - Rác thải - Sản phẩm và dịch vụ - Vận tải |
Lao động |
Nhân công Quản lý các mối quan hệ lao động Sức khỏe và an toàn Đào tạo và giáo dục Sự đa dạng và cơ hội |
Quyền con người |
Chiến lược và quản lý Không phân biệt đối xử Quyền tự do lập nhóm Lao động trẻ em Lao động cưỡng bức Việc tuân thủ các qui tắc lao động và an toàn Tuân thủ luật lệ địa phương |
Xã hội |
Cộng đồng Hối lộ và tham nhũng Các đóng góp về mặt hành chính Cạnh tranh và giá cả |
Sản phẩm có trách nhiệm |
Sức khỏe và an toàn của người tiêu dùng Sản phẩm và các dịch vụ Quảng cáo Tôn trọng sự riêng tư |
Các chỉ báo của những bộ tiêu chí trên đây chủ yếu mang yếu tố tham khảo. Bởi vì, đối với Việt Nam, có thể thêm các chỉ báo như việc trao học bổng, xây dựng nhà tình nghĩa và đóng góp cho các chương trình gây quỹ từ thiện.
LÊ MINH TIẾN
