(KTSG) - Với học sinh, việc học và thi cử đương nhiên tồn tại những áp lực nhất định. Vấn đề là người lớn chúng ta, cả nhà trường và gia đình, có bồi thêm cho các em những áp lực vô lý khác không?
- Sách giáo khoa phải đến tay học sinh trước khai giảng 20 ngày
- Hạn chế học sinh học xa nhà, TPHCM phân tuyến tuyển sinh bằng bản đồ số
Trong ảnh: Thí sinh tham dự kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại TPHCM. Ảnh: N.K
Từ năm 2027, TPHCM mở rộng xét tuyển lớp 10, tiến tới bỏ thi tuyển vào lớp 10, theo báo Tuổi trẻ ngày 15-5-2026(1). Bài báo dẫn lời ông Hồ Tấn Minh - Chánh văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM - cho biết: “Ngành giáo dục thành phố đang từng bước nghiên cứu mô hình tuyển sinh mới phù hợp với điều kiện từng địa phương.
Theo đó, từ năm học tới, một số khu vực có đủ cơ sở vật chất và nguồn lực giáo dục có thể triển khai phương thức xét tuyển vào lớp 10 thay vì tổ chức thi tuyển tập trung như hiện nay”. Cũng theo ông Minh, để hiện thực hóa lộ trình giảm áp lực thi lớp 10, bài toán quan trọng nhất hiện nay là cơ sở vật chất.
Chuyện “tiến tới bỏ thi tuyển vào lớp 10” như nói trên là đã có một lộ trình được cân nhắc. Tuy nhiên, việc bỏ một tuyển sinh 10 thì có xóa bỏ được áp lực học hành thi cử nơi các học sinh cấp 2 như kỳ vọng hay không?
Trong thực tế, cuộc sống vốn dĩ luôn có áp lực. Đi làm có áp lực không? Không nhiều thì ít, chắc chắn là có đủ… các thể loại áp lực. Nhưng nhờ quen với các áp lực trong suốt quá trình lớn lên và trưởng thành, con người mới có thể vượt qua những việc mà ban đầu tưởng như không thể làm được. Theo tôi, khả năng chịu áp lực và vượt qua áp lực là một kỹ năng cần được rèn luyện từ nhỏ. Những kỳ thi trong quá trình học tập, ở mức độ phù hợp, cũng là một phần giúp các em hình thành kỹ năng đó.
Trong suốt các năm học cấp 2, những kỳ kiểm tra học kỳ hay thi cuối năm là cơ hội để các em thực hành việc ôn tập kiến thức đã học. Các bài thi cuối kỳ đòi hỏi các em phải dành nhiều thời gian hơn để ôn tập, giải bài - nghĩa là các em phải tự gò mình vào một lịch ôn tập nhặt hơn, cần sự tập trung, qua đó tập đối diện với áp lực, dù chỉ ở mức nhẹ nhàng.
Sau bốn năm THCS, một kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trên toàn thành phố cũng là dịp để phụ huynh và học sinh nhìn lại năng lực thật sự của mình đang ở đâu, từ đó có định hướng phù hợp cho tương lai. Mỗi em có năng lực khác nhau, và việc chọn một ngôi trường phù hợp cũng rất quan trọng.
Nhiều người ủng hộ việc bỏ thi tuyển sinh lớp 10 vì tin nó sẽ giúp giảm áp lực cho học sinh cuối cấp 2. Nhưng theo tôi, áp lực không hề mất đi, mà chỉ chuyển từ hình thức này sang hình thức khác và áp lực từ phía người lớn có khi còn nặng nề hơn cho các em. Để có một học bạ đẹp giúp tăng cơ hội được xét tuyển vào trường mong muốn, thì các em phải cố gắng “toàn diện” trong suốt bốn năm lớp 6, 7, 8, 9 - một quãng thời gian rất dài.
Khi đó áp lực đạt điểm học bạ cao nhất không chỉ dồn lên học sinh mà còn lên phụ huynh, giáo viên và cả nhà trường và việc công bằng trong xét tuyển học bạ khó mà có được. Thực tế năm 2021, do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, TPHCM tuyển sinh lớp 10 bằng hình thức xét học bạ. Theo báo Tiền Phong ngày 14-8-2021(2), đã có hơn 200 phụ huynh có con học lớp 9 tại trường THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa gửi đơn cầu cứu vì cho rằng việc xét tuyển chưa thật sự công bằng. Điều này cho thấy dù không thi tuyển thì áp lực và tranh cãi vẫn tồn tại.
Thiết nghĩ, nếu TPHCM có đủ cơ sở vật chất để đảm bảo gần như tất cả học sinh đều có chỗ học trường công, thì vẫn nên tổ chức thi tuyển bình thường. Những em muốn vào trường tốt sẽ nỗ lực ôn tập để đạt mục tiêu của mình. Còn những em không muốn quá áp lực vẫn có thể chọn những nguyện vọng phù hợp hơn với năng lực của mình.
Nếu chỉ vì lo học sinh chịu nhiều áp lực mà dần bỏ các cuộc thi quan trọng thì e rằng chúng ta mới chỉ lo “giải quyết” phần ngọn. Chưa kể theo cách này, chúng ta sẽ tạo ra một thế hệ học sinh có khả năng chịu áp lực kém khi bước vào đời. Sau này khi đi làm, các em sẽ phải đối mặt với tiến độ công việc, áp lực deadline, tăng ca, khách hàng phàn nàn, áp lực từ cấp trên hay cạnh tranh trong công việc. Hoặc khi vào đại học, nhất là những trường có môi trường học tập khó, liệu các em có đủ bản lĩnh để vượt qua áp lực học hành hay không?
Điều quan trọng là áp lực dành cho học sinh phải hợp lý với những kỳ thi, những mục tiêu vừa sức để các em cố gắng vượt qua. Chứ không phải ép các em lúc nào cũng phải đứng đầu lớp, phải hơn bạn bè, hay phải vào bằng được những ngôi trường có tiếng tăm nhưng lại vượt quá khả năng của mình. Về phần mình, nhà trường và phụ huynh cũng cần xem lại cách chúng ta đang đồng hành cùng con cái hay đang gây thêm áp lực cho chúng?
(1) https://tuoitre.vn/tu-nam-2027-tp-hcm-mo-rong-xet-tuyen-lop-10-tien-toi-bo-thi-20260515080734955.htm
(2) https://tienphong.vn/tphcm-hang-tram-phu-huynh-truong-thpt-chuyen-tran-dai-nghia-gui-don-cau-cuu-post1365786.tpo
