(KTSG Online) - Năm chủng vi khuẩn não mô cầu A, B, C, Y, W vẫn đang lưu hành đồng thời tại Việt Nam, trong khi nhiều người mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng. Các chuyên gia khuyến cáo người dân tiêm vaccine sớm, không chờ đến khi có dịch mới phòng bệnh.
- Gần 18.000 ca mắc ở TPHCM, nhu cầu tiêm vaccine sốt xuất huyết tăng mạnh
- Côn Đảo tiêm miễn phí vaccine cúm mùa cho toàn dân trong 3 năm
Theo Hội Y học dự phòng Việt Nam, có khoảng 10-20% người trong cộng đồng là người lành mang vi khuẩn não mô cầu. Tỷ lệ này cao hơn ở nhóm thanh thiếu niên và người trẻ (25-32%), thậm chí có thể lên tới 50% trong các đợt dịch. Thời gian mang vi khuẩn có thể kéo dài trung bình khoảng 9 tháng và gần 40% trường hợp kéo dài trên 16 tháng.
Dù không phải tất cả người mang vi khuẩn đều phát bệnh nhưng vẫn có thể trở thành nguồn lây, làm tăng nguy cơ bùng phát dịch. Bệnh não mô cầu không chỉ nguy hiểm ở tốc độ biến chứng chỉ trong 24 giờ, mà còn ở khả năng “ẩn mình” trước khi bùng phát.
Đáng chú ý, vi khuẩn não mô cầu tồn tại nhiều nhóm huyết thanh gây bệnh. Tại Việt Nam, 5 nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu là A, B, C, Y, W đang lưu hành đồng thời, khiến cho việc kiểm soát bệnh thêm phức tạp.
Theo bác sĩ Bạch Thị Chính, Giám đốc y khoa hệ thống tiêm chủng VNVC, nguồn lây duy nhất của vi khuẩn não mô cầu là con người, qua đường hô hấp khi tiếp xúc với giọt bắn từ dịch tiết mũi họng.
Điểm nguy hiểm nằm ở chỗ sau khi xâm nhập vào cơ thể, vi khuẩn có thể không gây bệnh ngay mà “cư trú” tại vùng hầu họng trong thời gian dài không triệu chứng hoặc chỉ có triệu chứng nhẹ, mơ hồ như ho, sốt kéo dài, đau nhức… nên dễ bị nhầm lẫn với cảm lạnh hoặc viêm hô hấp thông thường và bị bỏ qua, vi khuẩn tiếp tục tồn tại và lan truyền trong cộng đồng, chỉ được phát hiện khi bệnh nặng.
Để phòng bệnh não mô cầu, bác sĩ Chính khuyến cáo cần thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay, đeo khẩu trang nơi công cộng, ăn uống đủ chất, tập luyện để nâng cao sức đề kháng… Khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh như sốt cao, đau đầu, buồn nôn, cổ cứng, nổi ban xuất huyết, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để khám và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nặng và nguy cơ tử vong.
Hiện nay, phòng ngừa bệnh não mô cầu bằng tiêm vắc xin là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất. Năm nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến là A, B, C, Y đều đã có vaccine phòng ngừa.
Theo các chuyên gia y tế, mỗi loại vaccine phòng được một hoặc một số nhóm nhất định và không có miễn dịch chéo nên cần tiêm phối hợp đầy đủ các vaccine não mô cầu nhóm B và nhóm ACYW để bảo vệ toàn diện. Vaccine cần từ 2-3 tuần để tạo kháng thể bảo vệ và cần tiêm đầy đủ số mũi mới bảo vệ tối ưu. Người dân nên tiêm sớm, không chờ đến khi có dịch mới tiêm.
Những trường hợp đã tiêm các vaccine thế hệ cũ phòng nhóm BC hoặc AC sẽ được bác sĩ tư vấn để tiêm bổ sung các vaccine thế hệ mới. Việc này nhằm mở rộng phổ bảo vệ trước sự đa dạng của các chủng vi khuẩn hiện nay.
Tại hệ thống tiêm chủng VNVC có đầy đủ các loại vaccine phòng các nhóm huyết thanh. Cụ thể có 3 loại vaccine tứ giá thế hệ mới MenQuadfi (Sanofi - Pháp), Nimenrix (Pfizer - Mỹ), Menactra (Sanofi - Pháp) giúp phòng 4 nhóm A, C, Y, W; vaccine thế hệ mới Bexsero (GSK - Bỉ) giúp phòng nhóm B và vaccine VA-Mengoc BC (Cuba) giúp phòng nhóm BC.
