Tân dược giả: Nỗi lo không của riêng ai

Một nạn nhân của xiro ho giả có chứa chất độc diethylène glycol đang được điều trị tại Quảng Đông, Trung Quốc.

(TBKTSG Online) - Tân dược giả là nỗi lo không của riêng một quốc gia nào mà đã trở thành vấn nạn toàn cầu, bởi nó không chỉ đe dọa tính mạng người bệnh mà còn giáng những đòn trí mạng vào hình ảnh và thương hiệu của nhiều hãng dược phẩm nổi tiếng thế giới.

Theo ước đoán của các chuyên gia, gần 10% thuốc trị bệnh đang lưu hành trên thị trường thế giới hiện nay là thuốc giả, và tỷ lệ này có thể tăng gấp đôi từ nay đến năm 2010. Bị làm nhái nhiều nhất là những loại thuốc tăng hoócmon, corticoid, thuốc kháng histamin, thuốc kích thích hay tăng cường trí lực. Tại các nước đang phát triển kháng sinh và thuốc kháng virus thường bị làm giả nhất, còn tại các nước phát triển thuốc giả thường là Viagra!

Nỗi lo không của riêng ai

Trước đây, thuốc giả được sản xuất chủ yếu ở châu Âu sau đó được đưa đi tiêu thụ ở châu Phi. Hiện nay sản xuất thuốc giả đã trở thành một hệ thống toàn thế giới, dẫn đầu là Ấn Độ và Trung Quốc. Điều dễ nhận thấy là khi tân dược giả được tung ra thị trường thì người bệnh và những nhà sản xuất thuốc đều phải gánh chịu hậu quả.

Ví dụ, trong năm 1990 thuốc xirô ho giả có chứa diethylène glycol - một loại hóa chất dùng để chống đông trong công nghiệp - đã làm cho 90 người ở Haiti, 30 người Ấn Độ, và 200 người ở Nigeria, chủ yếu là trẻ em, thiệt mạng. Đến năm 2006, số nạn nhân còn nhiều hơn khi hóa chất này được tìm thấy trong 260.000 chai xirô ở Panama. Trong đợt dịch viêm màng não hoành hành ở Nigeria năm 1995 có  đến 2.500 người chết do tiêm phải văcxin giả.

Mới đây, tại sân bay Roissy (Paris), hải quan Pháp đã phát hiện 50.000 gói thuốc màu xanh khi kiểm tra lô hàng vận chuyển từ Ấn Độ đến Cộng hòa Dominica. Phân tích cho thấy đây là thuốc Viagra giả. Năm 2006, hải quan Pháp phát hiện 590.000 gói thuốc giả, nhiều gấp 80 lần so với số lượng 7.000 gói năm 2005, và chủ yếu cũng là thuốc Viagra. Hồi đầu năm 2007, hải quan tiếp tục phát hiện 360.000 gói thuốc giả màu xanh nhập từ Ấn Độ để xuất sang nhiều nước khác.

Tại Nga, năm 2005 cảnh sát phát hiện hàng ngàn ống thuốc Cavinton giả dùng trong điều trị rối loạn tim mạch và giảm trí nhớ, chưa kể những lô thuốc giả được tung ra chợ đen. Không lâu sau đó, cảnh sát Moscow bắt giữ một đám người trú ngụ trong một khu ổ chuột chuyên sản xuất thuốc aspirin từ bột mì.

Mức nguy hại của thuốc giả đến sức khỏe của người bệnh phụ thuộc vào “độ” giả của thuốc, không phải thuốc nào cũng “giả” giống nhau. Những loại thuốc không giả hoàn toàn mà có thành phần chính thấp hơn công thức cũng sẽ gây hậu quả lâu dài và sẽ làm cơ thể quen dần với thuốc, khiến cho việc điều trị trở nên khó khăn, thậm chí là không có hiệu quả. Đáng buồn hơn nữa là chúng làm giảm đáng kể hiệu quả việc điều trị bằng kháng sinh, nhất là trong trường hợp chữa bệnh AIDS tại các nước châu  Phi.

Thực tế cho thấy không chỉ người bệnh của nước nhập khẩu phải thuốc giả mới chịu hậu quả mà ngay cả những người dân các nước sản xuất những viên thuốc đó cũng phải khốn đốn vì chúng.

Loại xirô ho giả do một nhà máy Trung Quốc sản xuất từng cướp đi sinh mạng của  hàng chục người ở Haiti cũng đã gây ra cái chết đột ngột cho gần một trăm người Trung Quốc. Năm 2003, cảnh sát Pháp phát hiện ở khu Barbes (Paris) các loại kem dưỡng da giả do một xưởng sản xuất bí mật nằm ở Tây Nam nước Pháp. Đến năm 2006, hải quan lại tìm thấy trong các hiệu thuốc của người châu Á ở khu Barbes 3.000 viên Viagra giả. Và chỉ chưa đến một năm sau đó, cũng chính ở Paris, một hiệu thuốc đã phải đóng cửa vì bán thuốc chống béo phì làm giả thuốc của hãng Sanofi-Aventis. Vụ làm giả này gây thiệt hại đáng kể về tiền bạc và uy tín thương hiệu của Sanofi-Aventis.

Cuộc chiến chống thuốc giả

Tại Liên hiệp châu Âu, một loại thuốc có thể được lưu hành ở nhiều nước, người ta có thể  mua thuốc ở nơi giá thấp nhất và sau đó lại bán với giá cao hơn. Chính hệ thống phân phối lỏng lẻo này khiến cho việc kiểm soát thuốc trở nên rất khó khăn.

Tuy nhiên trước vấn nạn thuốc giả, chính phủ một số quốc gia đã nỗ lực cải thiện tình hình. Ở Trung Quốc, những kẻ làm thuốc giả có thể bị kết án tử hình, còn ở Mỹ, chúng có thể phải chịu vài năm tù.

Tháng 10-2004, Allen Valentine đã bị kết án tù do làm nhái thuốc Viagra giá rẻ của Ấn Độ và Trung Quốc rồi bán lại cho những kẻ buôn lậu. Ở Pháp, tổ chức Afssaps đã xuất bản hồi tháng 5-2007 một tập sách để cảnh báo công chúng về nguy cơ khi mua phải thuốc giả qua Internet.

Ở Mỹ, lâu nay việc mua bán các sản phẩm y tế qua mạng đã trở thành thói quen của người dân, nay thì các địa chỉ bán thuốc đều phải niêm yết giá và đều phải đăng ký tên tuổi. Còn tại Bồ Đào Nha, tập đoàn Impact dự định tập hợp các luật sư để nghiên cứu đưa ra những cơ sở pháp lý, những quy định phòng chống sản xuất và buôn bán thuốc giả. Những biện pháp này buộc những người phân phối thuốc qua mạng phải có trách nhiệm hơn trong hoạt động của mình.

HƯƠNG GIANG (Theo Ca m’interesse)

FED và cuộc cách mạng bất đắc dĩ

Chủ tịch Cục dự trữ liên bang Mỹ, ông Ben Bernanke -Ảnh: Reuters

(TBKTSG Online)- Cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay, mà nhiều người cho là có quy mô lớn nhất từ sau thời kỳ đại suy thoái, đã khiến Chủ tịch Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED), Ben Bernanke, buộc phải có những bước đi táo bạo.

Người khổng lồ lâm bệnh

Hiện nay, mức chi tiêu trong khu vực cá nhân và hộ gia đình ở Mỹ đang chững lại đáng kể. Điều đó có thể dẫn đến tiếp tục cắt giảm việc làm trong những tháng tới và làm trầm trọng hơn tình trạng suy thoái.

Từ năm 2000 đến nay, người tiêu dùng Mỹ đang gánh trên vai khoản nợ khổng lồ, nhiều hơn cùng kỳ của thập kỷ trước đến 3.000 tỉ đô la Mỹ, theo tính toán của tờ BusinessWeek. Nếu chính quyền không có kế hoạch hỗ trợ, họ cần ít nhất 4-5 năm nữa để “kéo cày” trả nợ.

Điều đáng quan tâm là nhiều tổ chức cho vay không còn là một công ty độc lập như trước. Chẳng hạn, Công ty Countrywide Financial đã cho cá nhân vay mua nhà đến 2.000 tỉ đô la Mỹ từ năm 2000 đến 2006, đang được Ngân hàng trung ương Mỹ thương thảo mua lại. Điều này có thể gây ra những khó khăn đáng kể trong quá trình thu hồi nợ.

Mặt khác, trong mấy năm qua, giá trị đồng đô la Mỹ so với đồng tiền các đối tác thương mại chính của Mỹ đã giảm khoảng 10%. Điều đó kích thích xuất khẩu của Mỹ tăng đến 8%, trong lúc nhập khẩu chỉ tăng 2% trong năm qua. Tuy nhiên, nếu đồng đô la Mỹ trượt giá lâu dài, những nhà đầu tư nước ngoài sẽ thấy giá trị đầu tư của họ ở Mỹ giảm nhanh. Họ sẽ tìm cách rút tiền ra khỏi nước Mỹ và góp phần đẩy giá trị đồng đô la rớt giá nhanh hơn.

Trong tình hình như vậy, vũ khí của Mỹ chỉ có thể là in thêm tiền, và càng làm như thế thì đồng đô la càng tụt dốc nhanh hơn. Dĩ nhiên, các nhà kinh tế không tin một kịch bản như thế sẽ xảy ra.

Do đây vẫn là đồng tiền quan trọng nhất thế giới, một cuộc khủng hoảng nội bộ ở nước Mỹ có thể nhanh chóng lan ra toàn cầu. Các hệ thống tài chính trên thế giới biết tự điều chỉnh, ngân hàng trung ương các nước bắt tay phối hợp cắt giảm lãi suất. Nhưng trước khi điều đó xảy ra, FED đã chứng tỏ rằng, tuy lâm bệnh nhưng nền kinh tế Mỹ không dễ bị quật ngã.

Những động thái kiên quyết

Từ một nhà kinh tế hàn lâm, không quan tâm nhiều đến những “ánh hào quang” quanh chiếc ghế Chủ tịch FED, Bernanke đang buộc phải tiến hành các giải pháp tăng cường mạnh mẽ vai trò của Ngân hàng trung ương Mỹ. Ông đang tạo tiền đề cho những thay đổi lớn sắp tới, dù người ta chưa khẳng định được đó là bùng nổ thực sự hay bùng nổ theo kiểu bong bóng. Trước mắt, Bernanke đang tiến hành một “cuộc chiến” nhằm giữ cho thị trường tài chính Mỹ khỏi sụp đổ.

Động thái lớn nhất và mới nhất của FED là đứng ra làm trung gian môi giới cho vụ JP Morgan Chase mua lại ngân hàng đầu tư Bear Stearns đang rơi vào tình trạng khó khăn, vào ngày 16-3 vừa qua. FED cũng thông báo sẵn sàng cho các công ty môi giới chứng khoán vay trực tiếp, chuyện chưa từng xảy ra trước đây.

Những bước đi đó cho thấy mức độ can thiệp trực tiếp vào thị trường tài chính của FED đang thay đổi và chứng tỏ ông Bernanke sẵn sàng đưa ra bất kỳ biện pháp cần thiết nào để ngăn chặn một thảm họa về mặt tài chính.

Đồng thời, Bernanke cũng tỏ ra khá kiên quyết khi quyết định “bơm” một lượng tiền lớn vào hệ thống tài chính. Dĩ nhiên, rất khó cảm nhận ngay hiệu quả trọn vẹn của việc này, do các ngân hàng đang miễn cưỡng cho vay và người tiêu dùng cũng đang ngại đi vay.

Đi xa hơn người tiền nhiệm

Nhìn chung, Bernanke đang theo đuổi đường lối của cựu chủ tịch FED Alan Greenspan, người từng cho rằng vai trò thích hợp của FED là làm dịu các tác động vào giai đoạn cuối của một quá trình bùng phát chứ không phải cố làm nổ tung “bong bóng” trước. Nhưng có vẻ như Bernanke đang đi xa hơn người tiền nhiệm trong việc đối phó với thời kỳ bong bóng kinh tế đang muốn nổ tung ở Mỹ.

Ông đã sáng tạo ra các phương thức bơm tiền mới vào một hệ thống tài chính còn “sức đề kháng”. Chẳng hạn, theo quy chế tín dụng giao dịch cơ bản được công bố hôm 16-3 vừa qua, FED có thể cho những công ty môi giới như Lehman Brothers vay hàng trăm tỉ đô la Mỹ để giúp những công ty này thoát khỏi tình trạng hoảng loạn như Bear Stearns từng gặp phải. Những giải pháp như vậy được cho là khá “mạnh tay”.

Công ty nghiên cứu Capital Economics, có cơ sở ở London, đã tính toán chỉ số M3 (chỉ số đo lường quy mô khối tiền tệ trong nền kinh tế, bao gồm tiền mặt, các khoản tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi định kỳ có số dư lớn của cá nhân và tổ chức) ở Mỹ đã tăng lên 15% so với một năm trước, mức tăng cao nhất trong vòng 37 năm qua. Với chính sách tiền tệ như vậy, toa thuốc cắt giảm lãi suất càng lúc càng lớn là hệ quả tất nhiên.

Trong quá khứ, đợt suy thoái năm 2001 đã thực sự kết thúc vào tháng 11 năm đó, nhưng ông Greenspan phải duy trì việc cắt giảm lãi suất cho đến hơn hai năm sau đó để tránh giảm phát. Đợt FED cắt giảm lãi suất cuối cùng xuống còn 1% rơi vào tháng 6-2003 và mức lãi suất đó được duy trì cho đến năm 2004.

Sắp tới, Bernanke sẽ phải cân nhắc thận trọng việc thu hồi các nguồn vốn cho vay. Các nhà phân tích cho rằng ông không thể ngưng quá trình kích thích tài chính cho đến khi tổng thống Bush hay người kế nhiệm đưa ra được một kế hoạch giảm gánh nặng của nợ xấu đang tràn lan ở Mỹ.

Kế hoạch đó có thể buộc những tổ chức cho vay giảm mức thế chấp hoặc đưa ra những chương trình loại bỏ nợ xấu trong sổ sách của các định chế tài chính hay các nhà đầu tư. Những chương trình như vậy không thể triển khai trong ngày một ngày hai. Vấn đề lớn cần giải quyết là phân chia những khoản thiệt hại lớn cho các chủ nhà, nhà đầu tư hay người nộp thuế như thế nào.

DANH VĂN (Theo BusinessWeek)