(KTSG) - Thời báo Kinh tế Sài Gòn khép lại hành trình 35 năm! Đối với người viết bài này - tôi, một cộng tác viên được tòa soạn dẫn dắt suốt ba năm qua, đây không chỉ là sự chấm dứt của một ấn phẩm. Đây là khoảnh khắc tạm biệt một mái trường báo chí đã định hình tư duy và ngòi bút.
Thời báo Kinh tế Sài Gòn đã bước qua hơn ba thập kỷ, gần như trùng khít với chiều dài công cuộc đổi mới và hội nhập của nền kinh tế Việt Nam. Ra đời từ đầu những năm 1990, khi khái niệm kinh tế thị trường còn được tiếp nhận một cách dè dặt, tờ báo nhanh chóng khẳng định vị thế như một trong những tiếng nói có trọng lượng nhất về chính sách, tài chính và thương mại. Các nhà nghiên cứu truyền thông thường ví kho tư liệu của tòa soạn như một “biên niên sử sống”. Lật giở lại những số báo từ thời kỳ đầu, có thể thấy toàn vẹn những bước đi chập chững của thị trường chứng khoán Việt Nam, từ sàn giao dịch vài ba cổ phiếu đến những đợt IPO tỉ đô. Chính trên những trang giấy này, những cuộc tranh luận về Hiệp định Thương mại song phương Việt - Mỹ (BTA) lần đầu được mổ xẻ đến tận cùng, không né tránh các câu hỏi hóc búa về năng lực cạnh tranh quốc gia.
Không chỉ có báo in, Saigon Times Group còn sở hữu các ấn phẩm tiếng Anh như Saigon Times Daily, đóng vai trò cầu nối thông tin không thể thay thế giữa giới đầu tư nước ngoài và môi trường kinh doanh bản địa. Trong suốt ba thập niên, khi các hãng tin quốc tế còn lúng túng với những sắc thái chính sách địa phương, thì các bài phân tích trên Saigon Times lại trở thành nguồn tham khảo cho các báo cáo thị trường của Phố Wall và các tập đoàn đa quốc gia. Đó chính là sự thừa nhận quốc tế cho một chuẩn mực báo chí được xây dựng bằng sự chính trực và tốc độ.
Tuy nhiên, sức ảnh hưởng của tòa soạn không chỉ nằm trong những con chữ. Nếu báo chí hàng ngày là nhịp thở, thì những cuộc hội thảo về kinh tế do Saigon Times Group tổ chức chính là nơi khai mở về mặt tri thức. Tờ báo còn có những chương trình như là nơi để lãnh đạo các địa phương gặp gỡ các doanh nhân và nhà báo để thông tin về hoạt động kinh tế của địa phương, quảng bá các chính sách và cơ hội đầu tư của tỉnh; Hội thảo “Economic Outlook”; Các chương trình tập huấn hay các buổi đối thoại bàn tròn về chính sách tài khóa là nơi những lằn ranh giữa Nhà nước, doanh nghiệp và giới học thuật được xóa nhòa một cách văn minh.
Và tại chính tòa soạn ấy, người viết đã trải qua ba năm cộng tác với một lời mời đặc biệt từ Ban phụ trách báo in: cùng kiến tạo và khai phá mảng nội dung về sở hữu trí tuệ quốc tế.
Ba năm trước, khi vấn đề sở hữu trí tuệ còn là một khoảng trắng mênh mông trên mặt báo kinh tế Việt Nam, Ban phụ trách đã nhìn thấy trước làn sóng dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu và những rủi ro pháp lý đang chực chờ các doanh nghiệp nội địa. Họ không chọn cách làm dễ dàng là dịch lại tin từ Reuters hay Bloomberg. Họ muốn những bài viết mang tính cảnh báo và khai phóng.
Mỗi bài viết là một cuộc trao đổi sâu với biên tập viên. Họ đòi hỏi từng con số phải được kiểm chứng chéo, từng thuật ngữ pháp lý phải được chuyển hóa sao cho một người kinh doanh không chuyên luật vẫn có thể nắm bắt, và đặc biệt, mỗi bài viết phải hướng đến hành động tích cực, có ý nghĩa. Chính nhờ sự dẫn dắt nghiêm cẩn đó, “phân khu sở hữu trí tuệ” không chỉ là một chuyên mục khô khan. Nó trở thành nơi tiên phong lên tiếng về nạn hàng giả xuyên biên giới trên sàn thương mại điện tử, nơi dự báo những rủi ro pháp lý cho các startup công nghệ Việt khi vươn ra toàn cầu.
Ba năm không phải là một quãng đời quá dài trong sự nghiệp báo chí. Nhưng ba năm được làm việc dưới mái nhà Kinh tế Sài Gòn là ba năm rèn luyện để thấu hiểu thế nào là một ngòi bút có kỷ luật. Tòa soạn đã không chỉ dạy cách viết, mà còn truyền lửa cho một tư duy phản biện: phải luôn đặt lợi ích quốc gia và quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp làm trọng tâm.
Sẽ là một thói quen khó bỏ khi sáng thứ Năm không còn tờ báo in láng mực với những bài phân tích chuyên sâu trên bàn làm việc. Sẽ là một khoảng lặng lạ lùng. Nhưng trên hết, sự ra đi của Tạp chí Kinh tế Sài Gòn để lại một khoảng trống lớn hơn nhiều trong hệ sinh thái thông tin Việt Nam. Đó là khoảng trống của những bài viết không nhằm câu “view”, không chạy theo xu hướng giật gân, mà nhằm khai sáng.
Gửi tới những người thầy trong ban biên tập, những biên tập viên đã đọc từng dấu chấm, dấu phẩy trong các bản thảo sở hữu trí tuệ, những người đã giao cho một cây bút trẻ trọng trách khai mở một địa hạt mới mẻ và tin rằng điều đó có thể tạo ra khác biệt: lòng biết ơn là khôn cùng.
(*) Chuyên gia thương mại hóa tài sản trí tuệ
